Bolksch Bierbrouwersgilde - Gebruikersbijdragen [nl]

Brouwingrediënten

2026-10-02T15:11:09Z

Pieter: /* Ingredienten */ geüpdatet en basisspelling en stijl check

{{Brouwingrediënten/Inhoud}}

= Ingredienten =
Om bier te brouwen heb je bepaalde ingrediënten nodig. Volgens het originele [https://nl.wikipedia.org/wiki/Reinheitsgebot Reinheidsgebot] mocht bier alleen water, gerst en hop bevatten, maar heden ten dage zien wij naast deze 3 basisingrediënten vaak ook nog andere toevoegingen terug komen in de bieren die wij drinken.

Om goed bier te maken hebben we ingrediënten nodig, afhankelijk van je recept zul je dan wel meer, dan wel minder van bepaalde ingrediënten nodig hebben.
'''tip''': Kijk voordat je besteld even of je nog restjes van eerdere brouw sessies kan gebruiken (zie [[Brouwmaterialen#Mout tonnen| mout tonnen]].) Ook is het handig om bestellingen van verschillende brouwsessies te combineren indien mogelijk. Mocht je er tijdens het brouwen achter komen dat je iets mist of gaat bijvoorbeeld je hydrometer stuk? Bij drogisterij Papillon [http://www.drogisterij-papillon.nl/] hebben ze ook enkele basis-brouwspullen.

===Winkels===
Ingrediënten als mout, hop, gist en andere toevoegingen bestellen we over het algemeen bij [https://www.unibrew-nederland.nl Unibrew Nederland]. Sinds de overname van Brouwmarkt door [https://brouwland.com/nl/ Brouwland] zijn zij het grootste alternatief. Andere online brouwwinkels bestaan, maar met deze twee heeft het BBG de meeste ervaring.

Receptenhandleiding

2026-10-02T14:53:51Z

Pieter: /* Brewfather */ fix spatie in link

Deze pagina legt je uit wat een recept precies moet bevatten, hoe je er zelf een kan maken en waar je op moet letten bij bestaande recepten. 
''Wist je dat er ook ooit een recepten maak presentatie was'', vind hem [[Bier_Brouwen_Presentatie | hier]]

Ongeacht of je een bestaand recept gaat gebruiken of er zelf een gaat maken, vragen we je om een kopie te maken van de [[Brouwtemplate]] en deze in te vullen voor jouw brouwsessie.

== Wat is een bierrecept? ==

Een bierrecept bevat de volgende onderdelen:

* Ingrediëntenlijst
* Maischschema
* Spoelinstructies
* Kookschema

==== Ingrediëntenlijst ====

De ingrediëntenlijst is een volledige lijst van alle [[Brouwingrediënten | ingrediënten]] die in je bier gaan, inclusief de totale hoeveelheid.
In de meeste gevallen staan hier op z'n minst de volgende ingrediënten op:

* [[Mout#Soorten mout | Mout]](soorten)
* [[Hop]](soorten)
* [[Gist]]
* [[Kruiden]] en andere toevoegingen (indien van toepassing)

==== Maischschema ====

Om er voor te zorgen dat de juiste (hoeveelheden) suikers vrijkomen tijdens het [[Maischen|maischen]] is het belangrijk om het maischschema helder uit te schrijven. Als je met de brouwketel brouwt, heb je alle tijd om dit schema rustig in te voeren. Als je met pannen brouwt, moet je dit schema paraat hebben omdat de timing soms best nauw kan luisteren.
Ongeacht hoe je brouwt; het maischschema heeft grote invloed op de smaak van je bier. Zorg dat je het goed documenteert zodat je ook later, tijdens het proeven, kan achterhalen hoe de smaak van je bier tot stand is gekomen.

Schrijf voor elke stap in het maischschema op:
* De temperatuur
* Hoe lang deze temperatuur aangehouden moet worden.

==== Spoelinstructie ====

De spoelinstructie kan op 2 manieren omschreven worden:
* Het te gebruiken aantal liters spoelwater
* Het gewenste SG van het wort voor het gekookt wordt.

Dit is dus vrij simpel, maar wel belangrijk om te documenteren. Dit kan namelijk belangrijke informatie zijn wanneer je uiteindelijke SG niet uitkomt zoals gepland.

==== Kookschema ====

Het kookschema geeft een overzicht van de ingrediënten die meegekookt moeten worden, zoals de hop en eventuele kruiden. Verschillende ingrediënten, maar ook de bitterhop of aromahop hebben verschillende kooktijden. Dit betekent dat je zelf op het juiste moment tijdens het [[koken]] de juiste ingrediënten moet toevoegen aan het kokende wort. Voor sommige ingrediënten luistert de kooktijd best nauw, dus zorg ervoor dat je het kookschema paraat hebt tijdens het brouwen. In het schema staat op elke regel (op volgorde van toevoegen):

* Het ingrediënt en de hoeveelheid
* De kooktijd
* Tip: zodra het ingrediënt dat het langste moet koken de pan in is gegaan, kan je de exacte tijd waarop de volgende ingrediënten toegevoegd worden uitrekenen. Schrijf dit tijdens het brouwen bij het kookschema.

Het kookschema heeft, net als het maischschema, grote invloed op de smaak van je bier. Documenteer het dus goed zodat je later, tijdens het proeven, kan achterhalen waar de smaak van je bier uit opgebouwd is.

== Een bestaand recept gebruiken ==

De meeste brouwers zijn ooit begonnen door simpelweg een bestaand recept te gebruiken. Ook kan het handig zijn een bestaand recept te pakken als je een specifiek bier wilt namaken, of als je vooral je tijd wil steken in het proces na het brouwen (bijv. dry-hoppen, ijsbocken, etc).

Online zijn veel goede recepten te vinden, zelfs van bieren die bijvoorbeeld in de prijzen zijn gevallen op het Open Nederlands Kampioenschap (ONK) Bierbrouwen:

* [https://www.hobbybrouwen.nl/forum/index.php#c7 Hobbybrouwen.nl > Recepten]
* [https://www.twortwat.nl/recepten Amateurbierbrouwvereniging 't Wort Wat! > Recepten]
* [https://www.roerstok.nl/recepten?_=248 Amateur Bierbrouwers Vereniging Tilburg "De Roerstok" > Recepten]
* Onze [https://drive.google.com/drive/folders/0B5HxrlQzV30zaXdnUFBfeWpoU0k Google Drive]

Let bij het kiezen van een bestaand recept er altijd op dat het alle relevante onderdelen bevat, zoals hierboven omschreven. 
Ook kan je vaak de hop of de mout wel voor een soortgelijke hop of mout vervangen als je de gevraagde niet kan kopen.

== Zelf samenstellen: op basis van bestaande recepten ==

Het leukste is natuurlijk als je jouw bier ook echt "jouw" bier kan noemen, op basis van je eigen recept. Veel brouwers uit het BBG doen dit simpelweg door recepten te combineren. Kies een aantal recepten uit de links hierboven en combineer de ingrediënten en schema's als volgt. Dit is geen exacte wetenschap, maar zolang je binnen de marges van de originele recepten blijft, kan er niet zo veel fout gaan.

==== Ingrediënten ====
Kies de moutsoorten, hopsoorten en kruiden van de recepten die je aanspreken. Het is goed om je hierbij in te lezen op deze specifieke ingrediënten en welk effect ze hebben op het bier.

Let wel op:

* Zorg dat de ''storting'' van de mout (hoeveelheid mout per liter maischwater) ongeveer binnen de waardes van de originele recepten blijft. Een lagere storting zorgt voor een lichter bier (in kleur, smaak en alcohol); te licht kan ervoor zorgen dat je bier mislukt. Een hogere storting zorgt voor een zwaarder/donkerder bier.
* Zorgt dat de [[Mout#Diastatische kracht | Diastatische kracht]] niet te laag is. Dit doe je door genoeg [[Mout#Pils mout | Pilsmout]], [[Mout#Vienna mout |Vienna]]/[[Mout#Munich mout | Munichmout]], [[Mout#Tarwe mout | tarwemout]] of [[Mout#rogge mout| roggemout]] ongeveer in je recept te behouden.
* Zorg er voor dat de hoeveelheid hop binnen de waardes van de originele recepten blijft, net als de kooktijden. Meer [[hop]] zorgt voor meer aroma of bitterheid, langere kooktijd zorgt altijd voor meer bitterheid.
Zorg er dus ook voor dat je over het algemeen de aromahop (kortkokend of dry hopping) vervangt door andere aromahop en dat je je bitterhop vervangt door andere bitterhop (tenzij je juist de een of de ander meer wilt benadrukken).
* Denk goed na over welke gist je kiest, deze heeft vaak grote invloed op de smaak van je bier en brengt vaak het "karakter" naar boven wat in recepten omschreven wordt.

== Zelf samenstellen: Brewfather ==

Wil je écht je eigen recept maken, helemaal vanaf de basis? Dat kan ook! Hier heb je alleen wel brouwervaring voor nodig (of iemand die die brouwervaring heeft):

* '''Mout''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende moutsoorten (kleur, smaak, mondgevoel, etc) en hun hoeveelheden.
* '''Hop''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende hopsoorten, hun alfazuurgehalte (aroma, bitterheid, etc), hun hoeveelheden en kooktijden.

=== Brewfather ===
[[Bestand:1-ReceptType.jpg|250px|miniatuur|rechts|Brewfather na het kiezen van een bierstijl]]
In de begindagen van het BBG gebruikten we [https://www.brouwvisie.nl/ BrouwVisie]. Tegenwoordig gebruiken de meeste brouwers [https://brewfather.app/ Brewfather]; dit heeft zowel een mobiele app als een web interface.

# Maak een gratis account aan.
# Maak een nieuw recept aan en kies de bierstijl.
Op basis van de bierstijl laat Brewfather je zien in hoeverre jouw recept de gewenste waardes ([[Mout#EBC|EBC]], [[Hop#IBU|IBU]], alcohol, etc) oplevert voor deze bierstijl.

==== Vergistbare Producten ====

In deze sectie voeg je alle mouten en eventuele extra suiker toe aan je recept. Brewfather bevat standaard veel soorten mout om uit te kiezen, maar het kan zijn dat de mout die je gaat bestellen net anders is. Zoek dus eerst de moutsoorten op die je wil gaan bestellen in de betreffende webshop. Kies deze moutsoorten in Brewfather, of vul zelf de naam, EBC en soort mout in.

Begin met een richtgewicht van elk ingrediënt, bijvoorbeeld op basis van een standaard recept, en stel daarna de hoeveelheden bij. Bijvoorbeeld:

* Verander de hoeveelheid pilsmout / tarwemout om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken. Dit heeft ook een klein effect op de EBC-waarde.
* Verander de hoeveelheid caramout / chocolademout om het gewenste EBC te bereiken in geval van een donker bier.
* Verander de hoeveelheid toegevoegde suiker om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken zonder het EBC aan te passen, of zonder de storting te verhogen.
* etc...

Let op: aan het einde moet wellicht nog het maischschema aanpassen aan het recept. Dit heeft nog effect op het SG, FG en ABV, maar niet op het EBC.

<gallery>
2-Mout.jpg|Het toevoegen van pilsmout.
3-Mout.jpg|Het toevoegen van tarwemout.
4-MoutOverzicht.jpg|Overzicht van vergistbare producten.
</gallery>

==== Hop-producten ====

Voeg de hopsoorten toe. Hier geldt hetzelfde als bij de mout: Brewfather bevat een grote verzameling aan hopsoorten, maar controleer of het alfazuur overeenkomt met wat in de webshop staat vermeld; dit kan namelijk per oogst verschillen.

Pas de hoeveelheid en kooktijden aan om het gewenste IBU te bereiken.

<gallery>
5-Hop.jpg|Het toevoegen van Hallertauer hop.
6-HopOverzicht.jpg|Het hopoverzicht met kooktijden.
</gallery>

==== Gist ====

Voeg de gist toe die je wilt gebruiken. Verschillende soorten gist kunnen een specifiek karakter aan het bier geven of de smaak van sommige ingrediënten versterken. Kies dus het gist wat goed past bij je bierstijl.

Een Weihenstephaner weizen gist gebruiken voor je Baltic Porter kan... Maar dan smaakt het wel naar snoepbanaantjes...

==== Maischschema ====
[[Bestand:7-Maisschema.jpg|miniatuur]]

In het maischschema vul je exact in hoe je gaat [[Maischen|maischen]]. Hoewel je een complete [[Beslagmeester|meesterproef]] kan weiden aan hoe maischen precies in z'n werk gaat, komt het in de basis neer op de volgende vuistregels:

* De eiwitstop (50-52 °C) is tegenwoordig nauwelijks meer nodig. Als je een extra stevige schuimkraag wil kan je deze alsnog overwegen.
* Doe minstens 20 minuten een β-amylasestop (60-62 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een droger bier met meer alcohol.
* Doe minstens 20 minuten een α-amylasestop (70-72 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een zoeter bier.
* Maisch altijd af op 78 °C. Dit garandeert dat bovenstaande amylase processen gestopt worden en daarnaast zorgt een hogere temperatuur van het beslag voor een hogere viscositeit, wat voor minder verstopping tijdens het filteren zorgt.

Met andere woorden, een maischschema maak je simpelweg door:

# Een standaard maischschema te pakken in Brewfather
# De rusttijd op 60-62 °C te tweaken zodat je het juiste ABV krijgt
# De russtijd op 70-72 °C te tweaken zodat je het juiste FG (eind-SG) krijgt.

Bij vragen: Roy is onze [[Beslagmeester|beslagmeester]] en kan je altijd bereiken voor vragen over het maischen.

==== Controle ====

In principe is je recept nu compleet. Controleer nog wel even het volgende:

* Helemaal onderaan je recept staat nu het maischvolume (maischwater + graan). Als je met de brouwketel brouwt, moet dit niet meer dan 40 liter zijn. Als je met de pannen brouwt mag dit maximaal 50 liter zijn. '''LET OP''' Dit zijn de absolute maxima qua volume van de brouwketel en -pan. Hou rekening met het volume van je roerunit, maischkolf, stijgpijp, etc.
* Controleer nog een laatste keer alle resulterende waardes van je recept. Het is niet erg als je niet binnen de standaardwaarden van de bierstijl valt, als je maar begrijpt wat dit betekent.

Receptenhandleiding

2026-10-02T14:51:27Z

Pieter: /* Zelf samenstellen: Brewfather */ fix link

Deze pagina legt je uit wat een recept precies moet bevatten, hoe je er zelf een kan maken en waar je op moet letten bij bestaande recepten. 
''Wist je dat er ook ooit een recepten maak presentatie was'', vind hem [[Bier_Brouwen_Presentatie | hier]]

Ongeacht of je een bestaand recept gaat gebruiken of er zelf een gaat maken, vragen we je om een kopie te maken van de [[Brouwtemplate]] en deze in te vullen voor jouw brouwsessie.

== Wat is een bierrecept? ==

Een bierrecept bevat de volgende onderdelen:

* Ingrediëntenlijst
* Maischschema
* Spoelinstructies
* Kookschema

==== Ingrediëntenlijst ====

De ingrediëntenlijst is een volledige lijst van alle [[Brouwingrediënten | ingrediënten]] die in je bier gaan, inclusief de totale hoeveelheid.
In de meeste gevallen staan hier op z'n minst de volgende ingrediënten op:

* [[Mout#Soorten mout | Mout]](soorten)
* [[Hop]](soorten)
* [[Gist]]
* [[Kruiden]] en andere toevoegingen (indien van toepassing)

==== Maischschema ====

Om er voor te zorgen dat de juiste (hoeveelheden) suikers vrijkomen tijdens het [[Maischen|maischen]] is het belangrijk om het maischschema helder uit te schrijven. Als je met de brouwketel brouwt, heb je alle tijd om dit schema rustig in te voeren. Als je met pannen brouwt, moet je dit schema paraat hebben omdat de timing soms best nauw kan luisteren.
Ongeacht hoe je brouwt; het maischschema heeft grote invloed op de smaak van je bier. Zorg dat je het goed documenteert zodat je ook later, tijdens het proeven, kan achterhalen hoe de smaak van je bier tot stand is gekomen.

Schrijf voor elke stap in het maischschema op:
* De temperatuur
* Hoe lang deze temperatuur aangehouden moet worden.

==== Spoelinstructie ====

De spoelinstructie kan op 2 manieren omschreven worden:
* Het te gebruiken aantal liters spoelwater
* Het gewenste SG van het wort voor het gekookt wordt.

Dit is dus vrij simpel, maar wel belangrijk om te documenteren. Dit kan namelijk belangrijke informatie zijn wanneer je uiteindelijke SG niet uitkomt zoals gepland.

==== Kookschema ====

Het kookschema geeft een overzicht van de ingrediënten die meegekookt moeten worden, zoals de hop en eventuele kruiden. Verschillende ingrediënten, maar ook de bitterhop of aromahop hebben verschillende kooktijden. Dit betekent dat je zelf op het juiste moment tijdens het [[koken]] de juiste ingrediënten moet toevoegen aan het kokende wort. Voor sommige ingrediënten luistert de kooktijd best nauw, dus zorg ervoor dat je het kookschema paraat hebt tijdens het brouwen. In het schema staat op elke regel (op volgorde van toevoegen):

* Het ingrediënt en de hoeveelheid
* De kooktijd
* Tip: zodra het ingrediënt dat het langste moet koken de pan in is gegaan, kan je de exacte tijd waarop de volgende ingrediënten toegevoegd worden uitrekenen. Schrijf dit tijdens het brouwen bij het kookschema.

Het kookschema heeft, net als het maischschema, grote invloed op de smaak van je bier. Documenteer het dus goed zodat je later, tijdens het proeven, kan achterhalen waar de smaak van je bier uit opgebouwd is.

== Een bestaand recept gebruiken ==

De meeste brouwers zijn ooit begonnen door simpelweg een bestaand recept te gebruiken. Ook kan het handig zijn een bestaand recept te pakken als je een specifiek bier wilt namaken, of als je vooral je tijd wil steken in het proces na het brouwen (bijv. dry-hoppen, ijsbocken, etc).

Online zijn veel goede recepten te vinden, zelfs van bieren die bijvoorbeeld in de prijzen zijn gevallen op het Open Nederlands Kampioenschap (ONK) Bierbrouwen:

* [https://www.hobbybrouwen.nl/forum/index.php#c7 Hobbybrouwen.nl > Recepten]
* [https://www.twortwat.nl/recepten Amateurbierbrouwvereniging 't Wort Wat! > Recepten]
* [https://www.roerstok.nl/recepten?_=248 Amateur Bierbrouwers Vereniging Tilburg "De Roerstok" > Recepten]
* Onze [https://drive.google.com/drive/folders/0B5HxrlQzV30zaXdnUFBfeWpoU0k Google Drive]

Let bij het kiezen van een bestaand recept er altijd op dat het alle relevante onderdelen bevat, zoals hierboven omschreven. 
Ook kan je vaak de hop of de mout wel voor een soortgelijke hop of mout vervangen als je de gevraagde niet kan kopen.

== Zelf samenstellen: op basis van bestaande recepten ==

Het leukste is natuurlijk als je jouw bier ook echt "jouw" bier kan noemen, op basis van je eigen recept. Veel brouwers uit het BBG doen dit simpelweg door recepten te combineren. Kies een aantal recepten uit de links hierboven en combineer de ingrediënten en schema's als volgt. Dit is geen exacte wetenschap, maar zolang je binnen de marges van de originele recepten blijft, kan er niet zo veel fout gaan.

==== Ingrediënten ====
Kies de moutsoorten, hopsoorten en kruiden van de recepten die je aanspreken. Het is goed om je hierbij in te lezen op deze specifieke ingrediënten en welk effect ze hebben op het bier.

Let wel op:

* Zorg dat de ''storting'' van de mout (hoeveelheid mout per liter maischwater) ongeveer binnen de waardes van de originele recepten blijft. Een lagere storting zorgt voor een lichter bier (in kleur, smaak en alcohol); te licht kan ervoor zorgen dat je bier mislukt. Een hogere storting zorgt voor een zwaarder/donkerder bier.
* Zorgt dat de [[Mout#Diastatische kracht | Diastatische kracht]] niet te laag is. Dit doe je door genoeg [[Mout#Pils mout | Pilsmout]], [[Mout#Vienna mout |Vienna]]/[[Mout#Munich mout | Munichmout]], [[Mout#Tarwe mout | tarwemout]] of [[Mout#rogge mout| roggemout]] ongeveer in je recept te behouden.
* Zorg er voor dat de hoeveelheid hop binnen de waardes van de originele recepten blijft, net als de kooktijden. Meer [[hop]] zorgt voor meer aroma of bitterheid, langere kooktijd zorgt altijd voor meer bitterheid.
Zorg er dus ook voor dat je over het algemeen de aromahop (kortkokend of dry hopping) vervangt door andere aromahop en dat je je bitterhop vervangt door andere bitterhop (tenzij je juist de een of de ander meer wilt benadrukken).
* Denk goed na over welke gist je kiest, deze heeft vaak grote invloed op de smaak van je bier en brengt vaak het "karakter" naar boven wat in recepten omschreven wordt.

== Zelf samenstellen: Brewfather ==

Wil je écht je eigen recept maken, helemaal vanaf de basis? Dat kan ook! Hier heb je alleen wel brouwervaring voor nodig (of iemand die die brouwervaring heeft):

* '''Mout''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende moutsoorten (kleur, smaak, mondgevoel, etc) en hun hoeveelheden.
* '''Hop''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende hopsoorten, hun alfazuurgehalte (aroma, bitterheid, etc), hun hoeveelheden en kooktijden.

=== Brewfather ===
[[Bestand:1-ReceptType.jpg|250px|miniatuur|rechts|Brewfather na het kiezen van een bierstijl]]
In de begindagen van het BBG gebruikten we [https://www.brouwvisie.nl/ BrouwVisie]. Tegenwoordig gebruiken de meeste brouwers [https://brewfather.app/ Brewfather]; dit heeft zowel een mobiele app als een web interface.

# Maak een gratis account aan.
# Maak een nieuw recept aan en kies de bierstijl.
Op basis van de bierstijl laat Brewfather je zien in hoeverre jouw recept de gewenste waardes ([[Mout#EBC | EBC]], [[Hop#IBU | IBU]], alcohol, etc) oplevert voor deze bierstijl.

==== Vergistbare Producten ====

In deze sectie voeg je alle mouten en eventuele extra suiker toe aan je recept. Brewfather bevat standaard veel soorten mout om uit te kiezen, maar het kan zijn dat de mout die je gaat bestellen net anders is. Zoek dus eerst de moutsoorten op die je wil gaan bestellen in de betreffende webshop. Kies deze moutsoorten in Brewfather, of vul zelf de naam, EBC en soort mout in.

Begin met een richtgewicht van elk ingrediënt, bijvoorbeeld op basis van een standaard recept, en stel daarna de hoeveelheden bij. Bijvoorbeeld:

* Verander de hoeveelheid pilsmout / tarwemout om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken. Dit heeft ook een klein effect op de EBC-waarde.
* Verander de hoeveelheid caramout / chocolademout om het gewenste EBC te bereiken in geval van een donker bier.
* Verander de hoeveelheid toegevoegde suiker om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken zonder het EBC aan te passen, of zonder de storting te verhogen.
* etc...

Let op: aan het einde moet wellicht nog het maischschema aanpassen aan het recept. Dit heeft nog effect op het SG, FG en ABV, maar niet op het EBC.

<gallery>
2-Mout.jpg|Het toevoegen van pilsmout.
3-Mout.jpg|Het toevoegen van tarwemout.
4-MoutOverzicht.jpg|Overzicht van vergistbare producten.
</gallery>

==== Hop-producten ====

Voeg de hopsoorten toe. Hier geldt hetzelfde als bij de mout: Brewfather bevat een grote verzameling aan hopsoorten, maar controleer of het alfazuur overeenkomt met wat in de webshop staat vermeld; dit kan namelijk per oogst verschillen.

Pas de hoeveelheid en kooktijden aan om het gewenste IBU te bereiken.

<gallery>
5-Hop.jpg|Het toevoegen van Hallertauer hop.
6-HopOverzicht.jpg|Het hopoverzicht met kooktijden.
</gallery>

==== Gist ====

Voeg de gist toe die je wilt gebruiken. Verschillende soorten gist kunnen een specifiek karakter aan het bier geven of de smaak van sommige ingrediënten versterken. Kies dus het gist wat goed past bij je bierstijl.

Een Weihenstephaner weizen gist gebruiken voor je Baltic Porter kan... Maar dan smaakt het wel naar snoepbanaantjes...

==== Maischschema ====
[[Bestand:7-Maisschema.jpg|miniatuur]]

In het maischschema vul je exact in hoe je gaat [[Maischen|maischen]]. Hoewel je een complete [[Beslagmeester|meesterproef]] kan weiden aan hoe maischen precies in z'n werk gaat, komt het in de basis neer op de volgende vuistregels:

* De eiwitstop (50-52 °C) is tegenwoordig nauwelijks meer nodig. Als je een extra stevige schuimkraag wil kan je deze alsnog overwegen.
* Doe minstens 20 minuten een β-amylasestop (60-62 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een droger bier met meer alcohol.
* Doe minstens 20 minuten een α-amylasestop (70-72 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een zoeter bier.
* Maisch altijd af op 78 °C. Dit garandeert dat bovenstaande amylase processen gestopt worden en daarnaast zorgt een hogere temperatuur van het beslag voor een hogere viscositeit, wat voor minder verstopping tijdens het filteren zorgt.

Met andere woorden, een maischschema maak je simpelweg door:

# Een standaard maischschema te pakken in Brewfather
# De rusttijd op 60-62 °C te tweaken zodat je het juiste ABV krijgt
# De russtijd op 70-72 °C te tweaken zodat je het juiste FG (eind-SG) krijgt.

Bij vragen: Roy is onze [[Beslagmeester|beslagmeester]] en kan je altijd bereiken voor vragen over het maischen.

==== Controle ====

In principe is je recept nu compleet. Controleer nog wel even het volgende:

* Helemaal onderaan je recept staat nu het maischvolume (maischwater + graan). Als je met de brouwketel brouwt, moet dit niet meer dan 40 liter zijn. Als je met de pannen brouwt mag dit maximaal 50 liter zijn. '''LET OP''' Dit zijn de absolute maxima qua volume van de brouwketel en -pan. Hou rekening met het volume van je roerunit, maischkolf, stijgpijp, etc.
* Controleer nog een laatste keer alle resulterende waardes van je recept. Het is niet erg als je niet binnen de standaardwaarden van de bierstijl valt, als je maar begrijpt wat dit betekent.

Receptenhandleiding

2026-10-02T14:49:52Z

Pieter: Basischeck spelling en stijl + kleine toevoegingen.

Deze pagina legt je uit wat een recept precies moet bevatten, hoe je er zelf een kan maken en waar je op moet letten bij bestaande recepten. 
''Wist je dat er ook ooit een recepten maak presentatie was'', vind hem [[Bier_Brouwen_Presentatie | hier]]

Ongeacht of je een bestaand recept gaat gebruiken of er zelf een gaat maken, vragen we je om een kopie te maken van de [[Brouwtemplate]] en deze in te vullen voor jouw brouwsessie.

== Wat is een bierrecept? ==

Een bierrecept bevat de volgende onderdelen:

* Ingrediëntenlijst
* Maischschema
* Spoelinstructies
* Kookschema

==== Ingrediëntenlijst ====

De ingrediëntenlijst is een volledige lijst van alle [[Brouwingrediënten | ingrediënten]] die in je bier gaan, inclusief de totale hoeveelheid.
In de meeste gevallen staan hier op z'n minst de volgende ingrediënten op:

* [[Mout#Soorten mout | Mout]](soorten)
* [[Hop]](soorten)
* [[Gist]]
* [[Kruiden]] en andere toevoegingen (indien van toepassing)

==== Maischschema ====

Om er voor te zorgen dat de juiste (hoeveelheden) suikers vrijkomen tijdens het [[Maischen|maischen]] is het belangrijk om het maischschema helder uit te schrijven. Als je met de brouwketel brouwt, heb je alle tijd om dit schema rustig in te voeren. Als je met pannen brouwt, moet je dit schema paraat hebben omdat de timing soms best nauw kan luisteren.
Ongeacht hoe je brouwt; het maischschema heeft grote invloed op de smaak van je bier. Zorg dat je het goed documenteert zodat je ook later, tijdens het proeven, kan achterhalen hoe de smaak van je bier tot stand is gekomen.

Schrijf voor elke stap in het maischschema op:
* De temperatuur
* Hoe lang deze temperatuur aangehouden moet worden.

==== Spoelinstructie ====

De spoelinstructie kan op 2 manieren omschreven worden:
* Het te gebruiken aantal liters spoelwater
* Het gewenste SG van het wort voor het gekookt wordt.

Dit is dus vrij simpel, maar wel belangrijk om te documenteren. Dit kan namelijk belangrijke informatie zijn wanneer je uiteindelijke SG niet uitkomt zoals gepland.

==== Kookschema ====

Het kookschema geeft een overzicht van de ingrediënten die meegekookt moeten worden, zoals de hop en eventuele kruiden. Verschillende ingrediënten, maar ook de bitterhop of aromahop hebben verschillende kooktijden. Dit betekent dat je zelf op het juiste moment tijdens het [[koken]] de juiste ingrediënten moet toevoegen aan het kokende wort. Voor sommige ingrediënten luistert de kooktijd best nauw, dus zorg ervoor dat je het kookschema paraat hebt tijdens het brouwen. In het schema staat op elke regel (op volgorde van toevoegen):

* Het ingrediënt en de hoeveelheid
* De kooktijd
* Tip: zodra het ingrediënt dat het langste moet koken de pan in is gegaan, kan je de exacte tijd waarop de volgende ingrediënten toegevoegd worden uitrekenen. Schrijf dit tijdens het brouwen bij het kookschema.

Het kookschema heeft, net als het maischschema, grote invloed op de smaak van je bier. Documenteer het dus goed zodat je later, tijdens het proeven, kan achterhalen waar de smaak van je bier uit opgebouwd is.

== Een bestaand recept gebruiken ==

De meeste brouwers zijn ooit begonnen door simpelweg een bestaand recept te gebruiken. Ook kan het handig zijn een bestaand recept te pakken als je een specifiek bier wilt namaken, of als je vooral je tijd wil steken in het proces na het brouwen (bijv. dry-hoppen, ijsbocken, etc).

Online zijn veel goede recepten te vinden, zelfs van bieren die bijvoorbeeld in de prijzen zijn gevallen op het Open Nederlands Kampioenschap (ONK) Bierbrouwen:

* [https://www.hobbybrouwen.nl/forum/index.php#c7 Hobbybrouwen.nl > Recepten]
* [https://www.twortwat.nl/recepten Amateurbierbrouwvereniging 't Wort Wat! > Recepten]
* [https://www.roerstok.nl/recepten?_=248 Amateur Bierbrouwers Vereniging Tilburg "De Roerstok" > Recepten]
* Onze [https://drive.google.com/drive/folders/0B5HxrlQzV30zaXdnUFBfeWpoU0k Google Drive]

Let bij het kiezen van een bestaand recept er altijd op dat het alle relevante onderdelen bevat, zoals hierboven omschreven. 
Ook kan je vaak de hop of de mout wel voor een soortgelijke hop of mout vervangen als je de gevraagde niet kan kopen.

== Zelf samenstellen: op basis van bestaande recepten ==

Het leukste is natuurlijk als je jouw bier ook echt "jouw" bier kan noemen, op basis van je eigen recept. Veel brouwers uit het BBG doen dit simpelweg door recepten te combineren. Kies een aantal recepten uit de links hierboven en combineer de ingrediënten en schema's als volgt. Dit is geen exacte wetenschap, maar zolang je binnen de marges van de originele recepten blijft, kan er niet zo veel fout gaan.

==== Ingrediënten ====
Kies de moutsoorten, hopsoorten en kruiden van de recepten die je aanspreken. Het is goed om je hierbij in te lezen op deze specifieke ingrediënten en welk effect ze hebben op het bier.

Let wel op:

* Zorg dat de ''storting'' van de mout (hoeveelheid mout per liter maischwater) ongeveer binnen de waardes van de originele recepten blijft. Een lagere storting zorgt voor een lichter bier (in kleur, smaak en alcohol); te licht kan ervoor zorgen dat je bier mislukt. Een hogere storting zorgt voor een zwaarder/donkerder bier.
* Zorgt dat de [[Mout#Diastatische kracht | Diastatische kracht]] niet te laag is. Dit doe je door genoeg [[Mout#Pils mout | Pilsmout]], [[Mout#Vienna mout |Vienna]]/[[Mout#Munich mout | Munichmout]], [[Mout#Tarwe mout | tarwemout]] of [[Mout#rogge mout| roggemout]] ongeveer in je recept te behouden.
* Zorg er voor dat de hoeveelheid hop binnen de waardes van de originele recepten blijft, net als de kooktijden. Meer [[hop]] zorgt voor meer aroma of bitterheid, langere kooktijd zorgt altijd voor meer bitterheid.
Zorg er dus ook voor dat je over het algemeen de aromahop (kortkokend of dry hopping) vervangt door andere aromahop en dat je je bitterhop vervangt door andere bitterhop (tenzij je juist de een of de ander meer wilt benadrukken).
* Denk goed na over welke gist je kiest, deze heeft vaak grote invloed op de smaak van je bier en brengt vaak het "karakter" naar boven wat in recepten omschreven wordt.

== Zelf samenstellen: Brewfather ==

Wil je écht je eigen recept maken, helemaal vanaf de basis? Dat kan ook! Hier heb je alleen wel brouwervaring voor nodig (of iemand die die brouwervaring heeft):

* '''Mout''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende moutsoorten (kleur, smaak, mondgevoel, etc) en hun hoeveelheden.
* '''Hop''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende hopsoorten, hun alfazuurgehalte (aroma, bitterheid, etc), hun hoeveelheden en kooktijden.

=== Brewfather ===
[[Bestand:1-ReceptType.jpg|250px|miniatuur|rechts|Brewfather na het kiezen van een bierstijl]]
In de begindagen van het BBG gebruikten we [https://www.brouwvisie.nl/ BrouwVisie]. Tegenwoordig gebruiken de meeste brouwers [https://brewfather.app/]; dit heeft zowel een mobiele app als een web interface.

# Maak een gratis account aan.
# Maak een nieuw recept aan en kies de bierstijl.
Op basis van de bierstijl laat Brewfather je zien in hoeverre jouw recept de gewenste waardes ([[Mout#EBC | EBC]], [[Hop#IBU | IBU]], alcohol, etc) oplevert voor deze bierstijl.

==== Vergistbare Producten ====

In deze sectie voeg je alle mouten en eventuele extra suiker toe aan je recept. Brewfather bevat standaard veel soorten mout om uit te kiezen, maar het kan zijn dat de mout die je gaat bestellen net anders is. Zoek dus eerst de moutsoorten op die je wil gaan bestellen in de betreffende webshop. Kies deze moutsoorten in Brewfather, of vul zelf de naam, EBC en soort mout in.

Begin met een richtgewicht van elk ingrediënt, bijvoorbeeld op basis van een standaard recept, en stel daarna de hoeveelheden bij. Bijvoorbeeld:

* Verander de hoeveelheid pilsmout / tarwemout om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken. Dit heeft ook een klein effect op de EBC-waarde.
* Verander de hoeveelheid caramout / chocolademout om het gewenste EBC te bereiken in geval van een donker bier.
* Verander de hoeveelheid toegevoegde suiker om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken zonder het EBC aan te passen, of zonder de storting te verhogen.
* etc...

Let op: aan het einde moet wellicht nog het maischschema aanpassen aan het recept. Dit heeft nog effect op het SG, FG en ABV, maar niet op het EBC.

<gallery>
2-Mout.jpg|Het toevoegen van pilsmout.
3-Mout.jpg|Het toevoegen van tarwemout.
4-MoutOverzicht.jpg|Overzicht van vergistbare producten.
</gallery>

==== Hop-producten ====

Voeg de hopsoorten toe. Hier geldt hetzelfde als bij de mout: Brewfather bevat een grote verzameling aan hopsoorten, maar controleer of het alfazuur overeenkomt met wat in de webshop staat vermeld; dit kan namelijk per oogst verschillen.

Pas de hoeveelheid en kooktijden aan om het gewenste IBU te bereiken.

<gallery>
5-Hop.jpg|Het toevoegen van Hallertauer hop.
6-HopOverzicht.jpg|Het hopoverzicht met kooktijden.
</gallery>

==== Gist ====

Voeg de gist toe die je wilt gebruiken. Verschillende soorten gist kunnen een specifiek karakter aan het bier geven of de smaak van sommige ingrediënten versterken. Kies dus het gist wat goed past bij je bierstijl.

Een Weihenstephaner weizen gist gebruiken voor je Baltic Porter kan... Maar dan smaakt het wel naar snoepbanaantjes...

==== Maischschema ====
[[Bestand:7-Maisschema.jpg|miniatuur]]

In het maischschema vul je exact in hoe je gaat [[Maischen|maischen]]. Hoewel je een complete [[Beslagmeester|meesterproef]] kan weiden aan hoe maischen precies in z'n werk gaat, komt het in de basis neer op de volgende vuistregels:

* De eiwitstop (50-52 °C) is tegenwoordig nauwelijks meer nodig. Als je een extra stevige schuimkraag wil kan je deze alsnog overwegen.
* Doe minstens 20 minuten een β-amylasestop (60-62 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een droger bier met meer alcohol.
* Doe minstens 20 minuten een α-amylasestop (70-72 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een zoeter bier.
* Maisch altijd af op 78 °C. Dit garandeert dat bovenstaande amylase processen gestopt worden en daarnaast zorgt een hogere temperatuur van het beslag voor een hogere viscositeit, wat voor minder verstopping tijdens het filteren zorgt.

Met andere woorden, een maischschema maak je simpelweg door:

# Een standaard maischschema te pakken in Brewfather
# De rusttijd op 60-62 °C te tweaken zodat je het juiste ABV krijgt
# De russtijd op 70-72 °C te tweaken zodat je het juiste FG (eind-SG) krijgt.

Bij vragen: Roy is onze [[Beslagmeester|beslagmeester]] en kan je altijd bereiken voor vragen over het maischen.

==== Controle ====

In principe is je recept nu compleet. Controleer nog wel even het volgende:

* Helemaal onderaan je recept staat nu het maischvolume (maischwater + graan). Als je met de brouwketel brouwt, moet dit niet meer dan 40 liter zijn. Als je met de pannen brouwt mag dit maximaal 50 liter zijn. '''LET OP''' Dit zijn de absolute maxima qua volume van de brouwketel en -pan. Hou rekening met het volume van je roerunit, maischkolf, stijgpijp, etc.
* Controleer nog een laatste keer alle resulterende waardes van je recept. Het is niet erg als je niet binnen de standaardwaarden van de bierstijl valt, als je maar begrijpt wat dit betekent.

Brouwhandleiding

2026-10-02T12:11:25Z

Pieter: /* Brouwen */ interpunctie

Deze pagina zal je helemaal uitleggen hoe je bij ons op de Bolk mooi je eigen biertje kunt brouwen. Soms worden specifieke termen en definities gebruikt, deze zou je allemaal terug moeten kunnen vinden bij het stukje over [[Definities | definities]]. Verder kan je informatie over de specifieke stappen van het brouwproces op de sub-paginas (het menu rechts) vinden.

{{Brouwhandleiding/Inhoud}}

== Recept maken ==

Het is natuurlijk belangrijk dat je een goed recept hebt samengesteld voordat je bier gaat brouwen.
De makkelijkste manier om een bierbrouwrecept te krijgen is door online eentje op te zoeken, maar je kan ook je eigen recept maken.
Check the [[Receptenhandleiding]] om te zien waar je op moet letten bij bestaande recepten, of om te leren hoe je zelf een recept maakt.

== Planning ==

Je hebt nu een bierrecept, maar er zijn nog wel enkele belangrijke stappen die je moet nemen voordat je kan gaan brouwen:
* Meld op tijd (2-3 weken van tevoren) bij het bestuur van de Bolk wanneer je de keuken wilt gebruiken, zo voorkom je dat er dubbel gepland wordt en weet je zeker dat je rustig kan gaan brouwen. 
* Bestel tenminste een week voordat je wilt brouwen de ingrediënten die je nodig hebt, zie [[Brouwingrediënten]] voor een overzicht van de veelgebruikte verkopers. 
* Stuur de [[Raad | raad]] een mailtje met je brouwplan en de datum van je brouwsessie.

Vergeet niet een paar dagen voor het brouwen de giststarter te maken mocht je hier gebruik van maken, zie de pagina over [[Gist | gist]].

Het brouwen zelf neemt meer dan een dagdeel in beslag. Neem hier de tijd voor, het is zonde als het bier mislukt vanwege haastig werk.
Werk met minstens twee man, of meer, dat is wel zo gezellig en vele handen maken licht.
Brouwen mag best met een biertje erbij! Het brouwen gebeurt hoofdzakelijk in de keuken en neemt veel ruimte in beslag. Het is dus niet handig om dit tijdens het koken van een eettafel te doen.
Begin op tijd (9 uur) of kies een dag zonder eettafel. De spullen voor het brouwen liggen in de BBG-opslag boven in het gangetje naar de keuken.

Nadat het bier is gebrouwen moet het minimaal één à anderhalve week vergisten. Dit gebeurt in vergistingsvaten in de BBG-kast op het level. De BBG-kast heeft niet heel veel vergistingsruimte, dus probeer je biertje echt snel te bottelen zodat andere mensen weer kunnen brouwen. 
'''LET OP''' Vergistingsvaten moet je nooit verplaatsen terwijl het waterslot er nog in zit! Het water uit het waterslot kan zo het vat in gezogen worden. Dit kan leiden tot infecties gezien het water niet steriel is.

Tijdens de vergisting kun je de flesjes verzamelen voor het bottelen. Mocht je zelf nog wat lege kratten hebben staan, dan kan je die gebruiken. Mocht dit nou niet het geval zijn, dan kan je altijd lief vragen aan de Barcom van de Bolk of aan het Bolkhuisch of je van hun lege kratjes zou kunnen overkopen voor het statiegeldbedrag.

Na de vergisting moet het bier gebotteld worden. Met het bottelen ben je al gauw een paar uur kwijt. Zorg dat je minimaal met z’n tweeën bent. Hierna is het een kwestie van geduld; hoe zwaarder het bier hoe langer het op fles moet rijpen.

Tot slot moet het bier geproefd worden. Hierna wordt een naam bedacht en moeten etiketten op de flesjes geplakt worden.

Je bent dus van voorbereiding tot etiketteren al gauw een paar maanden bezig afhankelijk van het soort bier. Hou hier rekening mee. Wil je bijvoorbeeld een lekker zomerbiertje brouwen, begin dan op tijd zodat het ook in de zomer af is.

== Brouwen ==

Het bierbrouwen verloopt over het algemeen in zes stappen. Hier zullen we een kort overzicht geven met meer gedetailleerde informatie op de pagina's van de individuele stappen.

'''[[Schroten]]''': 
Bij het schroten breek je de moutkorrels. Hierdoor wordt de beschermende buitenlaag (kaf) van de korrels gebroken. Hierdoor kan het zetmeel in water oplossen tijdens het maischen. Schroten wordt gedaan met een schrootmolen.
Dit is vaak in een half uurtje te doen als je doorwerkt.

'''[[Maischen]]''': 
Bij het maischen laat je het beslag op diverse temperaturen komen en houd je het daar, zodat het zetmeel in je mout wordt afgebroken naar oplosbare suikers en korte polysaccharide. Deze stap duurt vaak 60-90 minuten.

'''[[Filteren]]''': 
Na het maischen wil je de mout uit je ''beslag'' halen. Dit kan bij de brouwketel gemakkelijk door de trommel eruit te tillen. Als je de brouwpan gebruikt, moet je een losse filteremmer opzetten.
Het is aan te raden om het filter nog even rustig door te spoelen met water wat net onder 80 °C is. Zo verbeter je de opbrengst. Probeer tijdens het filteren te voorkomen dat je filterbed droog komt te vallen.

'''[[Koken]]''': 
Na het filteren wil je je ''wort'' koken. Dit wordt om een aantal redenen gedaan. Ten eerste, denatureert het je de amylase enzymen. Verder ontsmet het ook het wort via pasteurisatie. Dit betekent dat je voor en tijdens de kookstap nog iets minder voorzichtig hoeft te zijn met steriel werken om infecties te voorkomen, maar na de kookstap moet je dus extra voorzichtig zijn.
Vaak doe je tijdens de kook stap ook hop bij je bier. Hop die je lang meekookt zal vooral zijn bittere stoffen afgeven, waar hop die je slechts kort meekookt vooral aromatische stoffen zal bijdragen.

'''[[Koelen]]''': 
Na het koken is het belangrijk om je wort te koelen voordat je het gaat vergisten. Gist kan namelijk boven bepaalde temperaturen niet overleven.
Dit koelen doen wij met behulp van een koelspiraal, die met koud kraanwater je bier afkoelt tot minimaal 26 °C. 
'''LET OP''' Vanaf dit punt is het uiterst belangrijk dat je steriel te werk gaat om infecties te voorkomen, zorg dat het wort alleen nog maar in aanraking komt met dingen die in de chemioxy goed zijn schoongemaakt.

'''[[Vergisten]]''': 
Wanneer het bier eenmaal voldoende afgekoeld is, is het tijd voor de vergisting. Dan giet je je gekoelde wort van uiterlijk 26°C over in een vergistingsvat (via het kraantje op de brouwketel).
Het vergistingsvat moet eerst goed met chemioxy schoongemaakt zijn.
Je wilt hierbij graag lucht introduceren in het wort, omdat dit ervoor zorgt dat er genoeg zuurstof in je wort zit voor je gist om snel te kunnen delen.
Vergeet niet te dubbelchecken dat het kraantje van je vergistingsvat dicht zit :-)

Brouwhandleiding

2026-10-02T12:10:30Z

Pieter: /* Brouwen */ Basischeck spelling en stijl

Deze pagina zal je helemaal uitleggen hoe je bij ons op de Bolk mooi je eigen biertje kunt brouwen. Soms worden specifieke termen en definities gebruikt, deze zou je allemaal terug moeten kunnen vinden bij het stukje over [[Definities | definities]]. Verder kan je informatie over de specifieke stappen van het brouwproces op de sub-paginas (het menu rechts) vinden.

{{Brouwhandleiding/Inhoud}}

== Recept maken ==

Het is natuurlijk belangrijk dat je een goed recept hebt samengesteld voordat je bier gaat brouwen.
De makkelijkste manier om een bierbrouwrecept te krijgen is door online eentje op te zoeken, maar je kan ook je eigen recept maken.
Check the [[Receptenhandleiding]] om te zien waar je op moet letten bij bestaande recepten, of om te leren hoe je zelf een recept maakt.

== Planning ==

Je hebt nu een bierrecept, maar er zijn nog wel enkele belangrijke stappen die je moet nemen voordat je kan gaan brouwen:
* Meld op tijd (2-3 weken van tevoren) bij het bestuur van de Bolk wanneer je de keuken wilt gebruiken, zo voorkom je dat er dubbel gepland wordt en weet je zeker dat je rustig kan gaan brouwen. 
* Bestel tenminste een week voordat je wilt brouwen de ingrediënten die je nodig hebt, zie [[Brouwingrediënten]] voor een overzicht van de veelgebruikte verkopers. 
* Stuur de [[Raad | raad]] een mailtje met je brouwplan en de datum van je brouwsessie.

Vergeet niet een paar dagen voor het brouwen de giststarter te maken mocht je hier gebruik van maken, zie de pagina over [[Gist | gist]].

Het brouwen zelf neemt meer dan een dagdeel in beslag. Neem hier de tijd voor, het is zonde als het bier mislukt vanwege haastig werk.
Werk met minstens twee man, of meer, dat is wel zo gezellig en vele handen maken licht.
Brouwen mag best met een biertje erbij! Het brouwen gebeurt hoofdzakelijk in de keuken en neemt veel ruimte in beslag. Het is dus niet handig om dit tijdens het koken van een eettafel te doen.
Begin op tijd (9 uur) of kies een dag zonder eettafel. De spullen voor het brouwen liggen in de BBG-opslag boven in het gangetje naar de keuken.

Nadat het bier is gebrouwen moet het minimaal één à anderhalve week vergisten. Dit gebeurt in vergistingsvaten in de BBG-kast op het level. De BBG-kast heeft niet heel veel vergistingsruimte, dus probeer je biertje echt snel te bottelen zodat andere mensen weer kunnen brouwen. 
'''LET OP''' Vergistingsvaten moet je nooit verplaatsen terwijl het waterslot er nog in zit! Het water uit het waterslot kan zo het vat in gezogen worden. Dit kan leiden tot infecties gezien het water niet steriel is.

Tijdens de vergisting kun je de flesjes verzamelen voor het bottelen. Mocht je zelf nog wat lege kratten hebben staan, dan kan je die gebruiken. Mocht dit nou niet het geval zijn, dan kan je altijd lief vragen aan de Barcom van de Bolk of aan het Bolkhuisch of je van hun lege kratjes zou kunnen overkopen voor het statiegeldbedrag.

Na de vergisting moet het bier gebotteld worden. Met het bottelen ben je al gauw een paar uur kwijt. Zorg dat je minimaal met z’n tweeën bent. Hierna is het een kwestie van geduld; hoe zwaarder het bier hoe langer het op fles moet rijpen.

Tot slot moet het bier geproefd worden. Hierna wordt een naam bedacht en moeten etiketten op de flesjes geplakt worden.

Je bent dus van voorbereiding tot etiketteren al gauw een paar maanden bezig afhankelijk van het soort bier. Hou hier rekening mee. Wil je bijvoorbeeld een lekker zomerbiertje brouwen, begin dan op tijd zodat het ook in de zomer af is.

== Brouwen ==

Het bierbrouwen verloopt over het algemeen in zes stappen. Hier zullen we een kort overzicht geven met meer gedetailleerde informatie op de pagina's van de individuele stappen.

'''[[Schroten]]''': 
Bij het schroten breek je de moutkorrels. Hierdoor wordt de beschermende buitenlaag (kaf) van de korrels gebroken. Hierdoor kan het zetmeel in water oplossen tijdens het maischen. Schroten wordt gedaan met een schrootmolen.
Dit is vaak in een half uurtje te doen als je doorwerkt.

'''[[Maischen]]''': 
Bij het maischen laat je het beslag op diverse temperaturen komen en houd je het daar, zodat het zetmeel in je mout wordt afgebroken naar oplosbare suikers en korte polysaccharide. Deze stap duurt vaak 60-90 minuten.

'''[[Filteren]]''': 
Na het maischen wil je de mout uit je ''beslag'' halen. Dit kan bij de brouwketel gemakkelijk door de trommel eruit te tillen. Als je de brouwpan gebruikt, moet je een losse filteremmer opzetten.
Het is aan te raden om het filter nog even rustig door te spoelen met water wat net onder 80 °C is. Zo verbeter je de opbrengst. Probeer tijdens het filteren te voorkomen dat je filterbed droog komt te vallen.

'''[[Koken]]''': 
Na het filteren wil je je ''wort'' koken. Dit wordt om een aantal redenen gedaan. Ten eerste, denatureert het je de amylase enzymen. Verder ontsmet het ook het wort via pasteurisatie. Dit betekent dat je voor en tijdens de kookstap nog iets minder voorzichtig hoeft te zijn met steriel werken om infecties te voorkomen, maar na de kookstap moet je dus extra voorzichtig zijn.
Vaak doe je tijdens de kook stap ook hop bij je bier. Hop die je lang meekookt zal vooral zijn bittere stoffen afgeven, waar hop die je slechts kort meekookt vooral aromatische stoffen zal bijdragen.

'''[[Koelen]]''': 
Na het koken is het belangrijk om je wort te koelen voordat je het gaat vergisten. Gist kan namelijk boven bepaalde temperaturen niet overleven.
Dit koelen doen wij met behulp van een koelspiraal, die met koud kraanwater je bier afkoelt tot minimaal 26 °C 
'''LET OP''' Vanaf dit punt is het uiterst belangrijk dat je steriel te werk gaat om infecties te voorkomen, zorg dat het wort alleen nog maar in aanraking komt met dingen die in de chemioxy goed zijn schoongemaakt.

'''[[Vergisten]]''': 
Wanneer het bier eenmaal voldoende afgekoeld is, is het tijd voor de vergisting. Dan giet je je gekoelde wort van uiterlijk 26°C over in een vergistingsvat (via het kraantje op de brouwketel).
Het vergistingsvat moet eerst goed met chemioxy schoongemaakt zijn.
Je wilt hierbij graag lucht introduceren in het wort, omdat dit ervoor zorgt dat er genoeg zuurstof in je wort zit voor je gist om snel te kunnen delen.
Vergeet niet te dubbelchecken dat het kraantje van je vergistingsvat dicht zit :-)

Brouwhandleiding

2026-10-02T11:33:28Z

Pieter: /* Planning */ Basischeck spelling en stijl.

Deze pagina zal je helemaal uitleggen hoe je bij ons op de Bolk mooi je eigen biertje kunt brouwen. Soms worden specifieke termen en definities gebruikt, deze zou je allemaal terug moeten kunnen vinden bij het stukje over [[Definities | definities]]. Verder kan je informatie over de specifieke stappen van het brouwproces op de sub-paginas (het menu rechts) vinden.

{{Brouwhandleiding/Inhoud}}

== Recept maken ==

Het is natuurlijk belangrijk dat je een goed recept hebt samengesteld voordat je bier gaat brouwen.
De makkelijkste manier om een bierbrouwrecept te krijgen is door online eentje op te zoeken, maar je kan ook je eigen recept maken.
Check the [[Receptenhandleiding]] om te zien waar je op moet letten bij bestaande recepten, of om te leren hoe je zelf een recept maakt.

== Planning ==

Je hebt nu een bierrecept, maar er zijn nog wel enkele belangrijke stappen die je moet nemen voordat je kan gaan brouwen:
* Meld op tijd (2-3 weken van tevoren) bij het bestuur van de Bolk wanneer je de keuken wilt gebruiken, zo voorkom je dat er dubbel gepland wordt en weet je zeker dat je rustig kan gaan brouwen. 
* Bestel tenminste een week voordat je wilt brouwen de ingrediënten die je nodig hebt, zie [[Brouwingrediënten]] voor een overzicht van de veelgebruikte verkopers. 
* Stuur de [[Raad | raad]] een mailtje met je brouwplan en de datum van je brouwsessie.

Vergeet niet een paar dagen voor het brouwen de giststarter te maken mocht je hier gebruik van maken, zie de pagina over [[Gist | gist]].

Het brouwen zelf neemt meer dan een dagdeel in beslag. Neem hier de tijd voor, het is zonde als het bier mislukt vanwege haastig werk.
Werk met minstens twee man, of meer, dat is wel zo gezellig en vele handen maken licht.
Brouwen mag best met een biertje erbij! Het brouwen gebeurt hoofdzakelijk in de keuken en neemt veel ruimte in beslag. Het is dus niet handig om dit tijdens het koken van een eettafel te doen.
Begin op tijd (9 uur) of kies een dag zonder eettafel. De spullen voor het brouwen liggen in de BBG-opslag boven in het gangetje naar de keuken.

Nadat het bier is gebrouwen moet het minimaal één à anderhalve week vergisten. Dit gebeurt in vergistingsvaten in de BBG-kast op het level. De BBG-kast heeft niet heel veel vergistingsruimte, dus probeer je biertje echt snel te bottelen zodat andere mensen weer kunnen brouwen. 
'''LET OP''' Vergistingsvaten moet je nooit verplaatsen terwijl het waterslot er nog in zit! Het water uit het waterslot kan zo het vat in gezogen worden. Dit kan leiden tot infecties gezien het water niet steriel is.

Tijdens de vergisting kun je de flesjes verzamelen voor het bottelen. Mocht je zelf nog wat lege kratten hebben staan, dan kan je die gebruiken. Mocht dit nou niet het geval zijn, dan kan je altijd lief vragen aan de Barcom van de Bolk of aan het Bolkhuisch of je van hun lege kratjes zou kunnen overkopen voor het statiegeldbedrag.

Na de vergisting moet het bier gebotteld worden. Met het bottelen ben je al gauw een paar uur kwijt. Zorg dat je minimaal met z’n tweeën bent. Hierna is het een kwestie van geduld; hoe zwaarder het bier hoe langer het op fles moet rijpen.

Tot slot moet het bier geproefd worden. Hierna wordt een naam bedacht en moeten etiketten op de flesjes geplakt worden.

Je bent dus van voorbereiding tot etiketteren al gauw een paar maanden bezig afhankelijk van het soort bier. Hou hier rekening mee. Wil je bijvoorbeeld een lekker zomerbiertje brouwen, begin dan op tijd zodat het ook in de zomer af is.

== Brouwen ==

Het bierbrouwen verloopt over het algemeen in zes stappen, hier zullen we een korte uitleg geven, met meer gedetailleerde informatie op de individuele pagina's.

'''[[Schroten]]''': 
Bij het schroten breek je je mout, hierdoor zorg je dat het zetmeel wat binnenin dat mout zit bereikbaar is, en tijdens het maischen omgezet kan worden in suikers.
Dit schroten word gedaan met een schroot molen.
Dit is vaak wel in een half uurtje te doen als je doorwerkt.

'''[[Maischen]]''': 
Bij het maischen laat je het beslag op diverse temperaturen komen, en houd je het daar, zodat de zetmeel in je mout omgezet kan worden tot suikers, deze stap duurt vaak 60-90 minuten.

'''[[Filteren]]''': 
Na het maischen wil je het mout uit je ''beslag'' halen, dit kan bij de brouwketel gemakkelijk door de trommel eruit te tillen.
Het is aan te raden om het filter nog even rustig door te spoelen met water wat op temperatuur is, zo verbeter je de opbrengst, probeer hierbij te voorkomen dat je filterbed droog komt te vallen.

'''[[Koken]]''': 
Na het filteren wil je je ''wort'' koken, dit word om enkele redenen gedaan. Ten eerste denaturaliseert het je Amylases, verder ontsmet het ook het wort volledig, dit betekent dat je voor de kook stap iets minder voorzichtig hoeft te zijn met infecties, maar daarna dus extra voorzichtig.
Vaak doe je er tijdens de kook stap ook hop bij, hop die je lang mee kookt zal vooral zijn bittere deeltjes afgeven, waar hop die je slechts kort mee kookt vooral aromatisch zal werken.

'''[[Koelen]]''': 
Na het koken is het belangrijk om je wort te koelen voordat je het gaat vergisten, gist gaat namelijk boven bepaalde temperaturen gewoon dood.
Dit koelen doen wij met behulp van een koelspiraal, die met koud kraanwater je bier afkoelt tot ~26°C 
'''LET OP''' Vanaf dit punt is het uiterst belangrijk dat je steriel te werk gaat om infecties te voorkomen, zorg dat het wort alleen nog maar in aanraking komt met dingen die in de chemioxy zijn schoongemaakt.

'''[[Vergisten]]''': 
Wanneer het bier eenmaal genoeg gekoeld is is het tijd voor de vergisting. Dan giet je je gekoelde wort van uiterlijk 26°C over in een vergistings vat (via het kraantje op de brouw ketel).
Het vergistings vat moet eerst goed met chemioxy schoongemaakt zijn.
Je wilt hierbij graag lucht introduceren in het wort, omdat dit ervoor zorgt dat je genoeg gist zult hebben voor de vergisting.
Vergeet niet te dubbelchecken dat het kraantje van je vergistingsvat dicht zit :-)

Hoofdpagina

2026-02-12T13:58:01Z

Pieter: Dit is Brendan die dit schrijft, test om te kijken of een nieuw account zonder speciale rechten paginas kan editen

Welkom op de wiki van het Bolksch Bierbrouwersgilde.

[[File:logo.svg|center|240px]]

Het Bolksch Bierbrouwersgilde (BBG) is een ondervereniging van de Delftse Studentenvereniging "Nieuwe Delft", beter bekend als [http://www.debolk.nl De Bolk].
Nadat er voor het Lustrum van 2010 zelf bier is gebrouwen, leek het een aantal mensen leuk om dit vaker te gaan doen.
In 2011 is daarom de commissie gestart met mensen die deze uitdaging aandurfden.
Sindsdien zijn er al meer dan 100 bierbrouwsessies geweest met de meest uiteenlopende bieren als resultaat.
Op 12 november 2012 is er een vereniging opgericht en deze is op 10 december 2012 door De Bolk erkend als ondervereniging.

Meer informatie over het BBG is te vinden bij [[Introductie tot het BBG]].

'''Ben jij geinteresseerd om te helpen met de wiki?''' 
Laat dit dan alsjeblieft aan Brendan weten over whatsapp, en bekijk vooral even de [[How to wiki]] pagina :-)

== Over deze wiki ==

Deze wiki is bedoelt als een algemene informatie bron over het Bolksch Bierbrouwers Gilde en onze werkwijze. In de eerste plaats is dit bedoeld voor de gezellen van het gilde zelf, maar we hebben deze wiki publiek in de hoop dat bierbrouwers van buiten het gilde hier ook iets aan hebben.

Het bestuur van de BBG heet de [[Raad]], voor enige vragen aan het gilde kan je hen [[Contact|contacteren]].

=== Kennisbank & Hanleidingen ===
Door de jaren heen hebben wij met de BBG veel specifieke en algemene dingen geleerd, die te vinden zijn in onze [[Kennisbank]] en Handleidingen: 
* [[Brouwingrediënten | Ingrediënten]]: Een goed startpunt om te leren over de diverse ingrediënten die in het bierbrouwen voorkomen.
* [[Exploderende Flesjes]]: Wat moet je doen wanneer je bier te enthousiast op fles nagist.
* [[Proeven]]: Hoe proef je nou echt goed je bier.

'''Inspiratie nodig?''' 
Ga naar een [[Speciaal:Willekeurig|random pagina]].

Bracio et Bibo Ergo Sum

== Bronnen ==
Waar mogelijk hebben wij kennis die wij uit externe bronnen hebben gehaald netjes van een bronvermelding voorzien, echter kan het voorkomen dat we deze op enkele plekken zijn vergeten.

We willen echter daarnaast een speciaal dankwoord uitbrengen aan de heilige bron: [https://www.hobbybrouwen.nl/site/ hobbiebrouwen.nl] (en het bijbehorende forum). Wij willen graag onze dank betuigen aan Jacques en iedereen die heeft meegeholpen aan deze fundering van de Nederlandse hobbybrouwerij. Het BBG heeft dor de jarne heen veel kennis en wijsheid van jullie over kunnen nemen.

Test