Bolksch Bierbrouwersgilde - Gebruikersbijdragen [nl]

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/50

2025-02-09T18:14:43Z

Kees: /* Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'tot het eerſte trekzel, in de Goed-Bierketel heet geſtookt, gebruiken. Men neemt tot het tweede trekzel ruim zoo veel ''kokend'' water, al 'er Hopper of Wort van het eerſte trekzel in de Goedbierketel terug gekomen is; en roerd het met de Gaffels, gelijk de eerſte maal. — Aanſtonds hier op pompt men weder water in de Nazoo- of Waterketel, zoo veel als nodig is, om het juiste getal van tonnen Bier, waarop men in den aanleg van 't Gebrouwt hee…

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>tot het eerſte trekzel, in de Goed-Bierketel heet
geſtookt, gebruiken. Men neemt tot het tweede
trekzel ruim zoo veel ''kokend'' water, al 'er Hopper
of Wort van het eerſte trekzel in de Goedbierketel
terug gekomen is; en roerd het met de
Gaffels, gelijk de eerſte maal. — Aanſtonds hier
op pompt men weder water in de Nazoo- of Waterketel,
zoo veel als nodig is, om het juiste
getal van tonnen Bier, waarop men in den aanleg
van 't Gebrouwt heeft gereekend, te bekomen.
Waar bij men bereekenen moet hoe veel
men noodig heeft voor het verkooken uit de Ketel,
en het verkrimpen of de Koelbakken. Dit
water ſtookt men ſchielijk aan de kook; inmiddels
laat men het tweede nat, na dat het een uur of
twee heeft ſstaan trekken, van de Werkkuip in de
Lekbak loopen; waarvan men (gelijk reeds gezegd
is:) zoo veel bij de Voorpeil pompt als,
volgens de berekening van het Gebrouwt, vereischt
word. Na dat het tweede trekzel is afgetapt,
ſpitten zommige Brouwers in kleinere Brouwerijën
het Meel, nu Buistel, Bostel, of Draf
van het Meel, die na de beide voorgegaane roeringen
op den losſen bodem van de Werkkuip
gezonken leggen, daar af te haalen; als vindende
hier in naar hun begrip een merkelijk voordeel,
en eene rede waarom het te beeter uitbrouwt; en
hoogen den gezegden Buistel in de Kuip, naast
de buis of koker tot onder de goot, die het water
uit de Ketel op de Kuip leid, veel op. Het
derde of laatſte water dookokende, laaten zij<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/40

2025-02-09T17:57:57Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>Met zoogenaamde Luikſche Hop, ben ik tot verſcheide
maalen, en ook éénmaal met Brunswijkſche,
bedrogen uitgekoomen.

De Gelderſche en Heusdenſche oordeel ik alleen
dienſtig, uit hoofde‚ van de minſte kosten,
in Bier dat versch gedronken word.

De Hop moet bewaard worden in eene drooge
en koele plaats: droog, om ze voor het muf worden;
— en koel, om ze voor het verlies van
haare balſemachtige deelen te beveiligen.

<center>
''Van de Alſem.''
</center>

Een klein gedeelte Alſem bittert wel ſterker als
een groot gedeelte Hop, doch de ſmaak is zeer
onaangenaam, en het bitter houd geen ſtand, maar
verlaat het Bier, en het word zuur.

<center>
''Van Scharlei.''
</center>

Scharlei geeft noch reuk noch ſmaak aan het Bier
(ten ware in groote menigte gebruikt); maar ze
bedwelmt de herſenen, en maakt dronken en korzelig.
Dan dit is een zedelijk kwaad, waarvan
men geen oorzaak wezen mag; waarom ik dezelve,
zoo min als de Alſem, die tegen een natuurlijk
kwaad niet beſchermt, in geenen deele gebruike.

<center>
''Over het Water, tot het brouwen van Bier bruikbaar.''
</center>

Bijna alle de Gewesten, in onze ééne en onverdeelbaare<noinclude><references/></noinclude>

Bestand:Logo.svg

2025-02-09T16:47:48Z

Kees:

Hoofdpagina

2025-02-09T16:31:20Z

Kees:

Welkom op de wiki van het Bolksch Bierbrouwersgilde.

[[File:logo.svg|center|240px]]

Het Bolksch Bierbrouwersgilde (BBG) is een ondervereniging van de Delftse Studentenvereniging "Nieuwe Delft", beter bekend als [http://www.debolk.nl De Bolk].
Nadat er voor het Lustrum van 2010 zelf bier is gebrouwen, leek het een aantal mensen leuk om dit vaker te gaan doen.
In 2011 is daarom de commissie gestart met mensen die deze uitdaging aandurfden.
Sindsdien zijn er verschillende bierbrouwsessies geweest en worden de resultaten steeds beter.
Op 12 november 2012 is er een vereniging opgericht en deze is op 10 december 2012 door De Bolk erkend als ondervereniging. Meer informatie over het BBG is te vinden bij [[Introductie tot het BBG]].

'''Ben jij geinteresseerd om te helpen met de wiki?''' 
Laat dit dan alsjeblieft aan Brendan weten over whatsapp, en bekijk vooral even de [[How to wiki]] pagina :-)

== Over deze wiki ==

Deze wiki is bedoelt als een algemene informatie bron voor het Bolksch Bierbrouwers Gilde.
Deze home pagina dient als algemene wegweizer te dienen door de wiki heen.
Je zult hier linkjes vinden naar de gerefereerde wiki paginas.

Het bestuur van de BBG heet de [[Raad]], voor enige vragen aan het gilde kunt u hen [[Contact|contacteren]].

Deze wiki vertelt zowel informatie over het Bolksch Bierbrouwers Gilde en informatie over het bierbrouw proces.

=== Informatiebank ===
Door de jaren heen hebben wij met de BBG veel specifieke en algemene dingen geleerd, wat interessante artiekelen zijn: 
* [[Brouwingrediënten | Ingrediënten]]: Waar je allemaal informatie over de diverse ingrediënten kunt leren die in het bierbrouwen voorkomen.
* [[Exploderende Flesjes]]: Wat moet je doen wanneer je bier te enthousiast op fles na gist.
* [[Proeven]]: Hoe proef je nou echt goed je bier.

Bracio et Bibo Ergo Sum

== Overige bronnen ==
Zoals vele vast zullen weten gebruikt het BBG als langetijd [https://www.hobbybrouwen.nl/brouwko2.html hobbiebrouwen.nl] als onze heilige informatie bron.
Het forum is al lange tijd langzaam uit elkaar aan het vallen, dus recent is er een Backup van alle artiekelen gemaakt, een gezipte versie hiervan valt op de drive te vinden, voor het geval dat de site ooit in zijn geheel instort.

{| style="width: 100%; background-color: #d0b8a7; border: 1px solid #896952;"
|-
! style="background-color: #702f00; color: #ffe680" | Uitgelicht
|-
| [[Image:Brouwkunde.djvu|page=2|link=Brouwkunde|thumbnail|left|180px|[[Brouwkunde]] (1745) door [[Wouter van Lis]]]]
|-
|}

MediaWiki:Timeless.css

2022-02-21T17:08:28Z

Kees: Nieuwe pagina aangemaakt met '/* All CSS here will be loaded for users of the Timeless skin */ /* One-sided navigation menu */ @media (min-width: 1340px) { #mw-content-block { display: block; } #mw-content, #content-bottom-stuff { margin-left: 14em; } #mw-content-wrapper { float: right; margin-left: -14em; width: 100%; } #mw-related-navigation { width: 14em; padding: 0 1em 0 0; } div.color-middle { margin-right: 0; } .mw-wiki-logo {...'

/* All CSS here will be loaded for users of the Timeless skin */

/* One-sided navigation menu */
@media (min-width: 1340px) {
#mw-content-block {
display: block;
}
#mw-content,
#content-bottom-stuff {
margin-left: 14em;
}
#mw-content-wrapper {
float: right;
margin-left: -14em;
width: 100%;
}
#mw-related-navigation {
width: 14em;
padding: 0 1em 0 0;
}
div.color-middle {
margin-right: 0;
}
.mw-wiki-logo {
display: inline-block;
}
}

/* Align top colour bar with page columns */
.ts-inner {
padding: 0 0 0 1em;
}

/* Re-aligning bottom logos */
#footer { padding-right: 1em; }

Brouwsessies

2015-11-11T16:31:48Z

Kees:

Hier een overzicht van (het gros van) de bieren die het BBG gebrouwen heeft. Uitgebreidere documentatie is vooralsnog te vinden op de Drive.

==2010/2011==

===Citroenbier===
Datum brouwen: mei 2011

Netzoals elke eerste pannekoek mislukt is hier ook het eerste biertje mislukt.

==2011/2012==

===BBG Tripel H "Hoppiger dan je ..."===
Datum brouwen: 28 februari 2012 
Datum bottelen: 19 april 2012 
Batch: 1

===BBG Tripel B "Beter Bolksch Bier"===
Datum brouwen: 19 april 2012 
Datum bottelen: 16 mei 2012 
Batch: 2

===BBG Blikbier===
Datum brouwen/aanmaken: 8 juni 2012 
Datum bottelen: 7 juli 2012 
Batch: 3

==2012/2013==

===BBG Dubbel B "Bruine Banaan"===
Datum brouwen: 6 oktober 2012 
Datum bottelen: 25 oktober 2012 
Batch: 4

Zie voor meer informatie: [[Batch 4]].

===BBG Imperial Russian Stout "Extra Stout"===
Datum brouwen: 21 november 2012 
Datum bottelen: 12 december 2012 
Batch: 5

Zie voor meer informatie: [[Batch 5]].

===BBG Blond "Bruisend Blondje"===
Datum brouwen: 16 december 2012 
Datum bottelen: 8 januari 2013 
Batch: 6

Zie voor meer informatie: [[Batch 6]].

===BBG Hefeweizen "Weergaloos Weisßbier"===
Datum brouwen: 19 februari 2013 
Datum bottelen: 12 maart 2013 
Batch: 7

Zie voor meer informatie: [[Batch 7]].

===BBG Quadrupel "Geestrijke Gerstewijn"===
Datum brouwen: 9 mei 2013 
Datum bottelen: 11 juni 2013 
Batch: 8

==2013/2014==

===BBG Rookbier===
Datum brouwen: 14 september 2013 
Datum bottelen: 5 oktober 2013 
Batch: 9

Zie voor meer informatie: [[Batch 9]].

===BBG Gember-speltbier "Gembergoud"===
Datum brouwen: 1 november 2013 
Datum bottelen: datum op etiket klopt niet 
Batch: 10

===BaByG Fantasiebier "Gulio's Fantasiebier"===
Datum brouwen: 24 november 2014 
Datum bottelen: ?

Bier van de eerstejaarscommissie Klein-BBG of wel BaByG.

===BBG Lentebok "Jolige Junibok"===
Datum brouwen: 15 december 2013 
Datum bottelen: 2 januari 2014 
Batch: 11

===European Mining Course (EMC) Gluck Auf Steinbier===
Datum brouwen: 18 januari 2014. 
Datum bottelen: 15 februari 2014 

===BBG Honing-blondbier "Extreem Schuimend Goud"===
Datum brouwen: 13 maart 2014 
Datum bottelen: 24 maart 2014 
Batch: 12

===BBG Tripel "Alfabet"===
Datum brouwen: 16 maart 2014 
Datum bottelen: 27 maart 2014 
Batch: 13

In de variaties: Alfabet, Alpha en Beta.

===BBG Tripel "..."===
Datum brouwen: 4 april 2014 
Datum bottelen: ? 
Batch: 14

===BBG Witbier "Zomerzon"===
Datum brouwen: 13 april 2014 
Datum bottelen: 28 april 2014 
Batch: 15

===BBG Ontvangstbier "Ongelooflijk OWeebier"===
Datum brouwen eerste sessie: 25 mei 2014 
Datum brouwen tweede sessie: 1 juni 2014 
Datum bottelen: 8 juni 2014 
Batch: 16

===BBG India Pale Ale===
Datum brouwen: 15 juni 2014 
Datum bottelen: 6 juli 2014 
Batch: 17

"Bitter in de mond, maakt het hart gezond."

===BBG Herfstbok===
Datum brouwen: 26 juli 2014 
Datum bottelen: 7 augustus 2014 
Batch: 18

==2014/2015==

===BBG Bitter===
Datum brouwen: 5 oktober 2014 
Datum bottelen: 21 oktober 2014 
Batch: 19

Gehopt met verse hop die gevonden is langs de Schie.

===BBG BAM! Rood===
Datum brouwen: 29 november 2014 
Datum bottelen: 14 januari 2015 
Batch: 20

Explosief doch lekker biertje.

===BBG Duvel Kloon===
Datum brouwen: 15 december 2014 
Datum bottelen: 8 januari 
Datum ontploffing: 6 mei 2015 
Datum 'herbotteling': 7 mei 2015 
Batch: 21

===BBG LustrumXI Tripel===
Datum brouwen: 9 februari 2015 
Datum bottelen: 20 februari 2015 
Batch: 22

Speciaal gebrouwen voor het 11e lustrum van de D.S.V. "Nieuwe Delft".

===BBG Weizen 1875 'Trui's Tarwebier'===
Datum brouwen: 29 maart 2015 
Datum bottelen: ? 
Batch: 23

Gebrouwen ter ere van het 140 jarig bestaan van Trui.

===BaByG Pepermeibok===
Datum brouwen: ? 
Datum bottelen: 26 juni 2015 
Batch: 24

===BBG Dubbele Passie===
Datum brouwen: 26 april 2015 
Datum bottelen: 8 mei 2015 
Batch: 25

Bier met passievrucht.

Brouwsessies

2015-11-11T16:30:23Z

Kees: /* 2013/2014 */

Hier een overzicht van (het gros van) de bieren die het BBG gebrouwen heeft. Uitgebreidere documentatie is vooralsnog te vinden op de Drive.

==2010/2011==

===Citroenbier===
Datum brouwen: mei 2011

Netzoals elke eerste pannekoek mislukt is hier ook het eerste biertje mislukt.

==2011/2012==

===BBG Tripel H "Hoppiger dan je ..."===
Datum brouwen: 28 februari 2012 
Datum bottelen: 19 april 2012 
Batch: 1

===BBG Tripel B "Beter Bolksch Bier"===
Datum brouwen: 19 april 2012 
Datum bottelen: 16 mei 2012 
Batch: 2

===BBG Blikbier===
Datum brouwen/aanmaken: 8 juni 2012 
Datum bottelen: 7 juli 2012 
Batch: 3

==2012/2013==

===BBG Dubbel B "Bruine Banaan"===
Datum brouwen: 6 oktober 2012 
Datum bottelen: 25 oktober 2012 
Batch: 4

Zie voor meer informatie: [[Batch 4]].

===BBG Imperial Russian Stout "Extra Stout"===
Datum brouwen: 21 november 2012 
Datum bottelen: 12 december 2012 
Batch: 5

Zie voor meer informatie: [[Batch 5]].

===BBG Blond "Bruisend Blondje"===
Datum brouwen: 16 december 2012 
Datum bottelen: 8 januari 2013 
Batch: 6

Zie voor meer informatie: [[Batch 6]].

===BBG Hefeweizen "Weergaloos Weisßbier"===
Datum brouwen: 19 februari 2013 
Datum bottelen: 12 maart 2013 
Batch: 7

Zie voor meer informatie: [[Batch 7]].

===BBG Quadrupel "Geestrijke Gerstewijn"===
Datum brouwen: 9 mei 2013 
Datum bottelen: 11 juni 2013 
Batch: 8

==2013/2014==

===BBG Rookbier===
Datum brouwen: 14 september 2013 
Datum bottelen: 5 oktober 2013 
Batch: 9

Zie voor meer informatie: [[Batch 9]].

===BBG Gember-speltbier "Gembergoud"===
Datum brouwen: 1 november 2013 
Datum bottelen: datum op etiket klopt niet 
Batch: 10

===BaByG Fantasiebier "Gulio's Fantasiebier"===
Datum brouwen: 24 november 2014 
Datum bottelen: ?

Bier van de eerstejaarscommissie Klein-BBG of wel BaByG.

===BBG Lentebok "Jolige Junibok"===
Datum brouwen: 15 december 2013 
Datum bottelen: 2 januari 2014 
Batch: 11

===European Mining Course (EMC) Gluck Auf Steinbier===
Datum brouwen: 18 januari 2014. 
Datum bottelen: 15 februari 2014 

===BBG Honing-blondbier "Extreem Schuimend Goud"===
Datum brouwen: 13 maart 2014 
Datum bottelen: 24 maart 2014 
Batch: 12

===BBG Tripel "Alfabet"===
Datum brouwen: 16 maart 2014 
Datum bottelen: 27 maart 2014 
Batch: 13

In de variaties: Alfabet, Alpha en Beta.

===BBG Tripel "..."===
Datum brouwen: 4 april 2014 
Datum bottelen: ? 
Batch: 14

===BBG Witbier "Zomerzon"===
Datum brouwen: 13 april 2014 
Datum bottelen: 28 april 2014 
Batch: 15

===BBG Ontvangstbier "Ongelooflijk OWeebier"===
Datum brouwen eerste sessie: 25 mei 2014 
Datum brouwen tweede sessie: 1 juni 2014 
Datum bottelen: 8 juni 2014 
Batch: 16

===BBG India Pale Ale===
Datum brouwen: 15 juni 2014 
Datum bottelen: 6 juli 2014 
Batch: 17

"Bitter in de mond, maakt het hart gezond."

===BBG Herfstbok===
Datum brouwen: 26 juli 2014 
Datum bottelen: 7 augustus 2014 
Batch: 18

===BBG Duvel Kloon===
Datum brouwen: 15 december 2014 
Datum bottelen: 8 januari 
Datum ontploffing: 6 mei 2015 
Datum 'herbotteling': 7 mei 2015 
Batch: 19

==2014/2015==

===BBG Bitter===
Datum brouwen: 5 oktober 2014 
Datum bottelen: 21 oktober 2014 
Batch: 20

Gehopt met verse hop die gevonden is langs de Schie.

===BBG BAM! Rood===
Datum brouwen: 29 november 2014 
Datum bottelen: 14 januari 2015 
Batch: 21

Explosief doch lekker biertje.

===BBG LustrumXI Tripel===
Datum brouwen: 9 februari 2015 
Datum bottelen: 20 februari 2015 
Batch: 22

Speciaal gebrouwen voor het 11e lustrum van de D.S.V. "Nieuwe Delft".

===BBG Weizen 1875 'Trui's Tarwebier'===
Datum brouwen: 29 maart 2015 
Datum bottelen: ? 
Batch: 23

Gebrouwen ter ere van het 140 jarig bestaan van Trui.

===BaByG Pepermeibok===
Datum brouwen: ? 
Datum bottelen: 26 juni 2015 
Batch: 24

===BBG Dubbele Passie===
Datum brouwen: 26 april 2015 
Datum bottelen: 8 mei 2015 
Batch: 25

Bier met passievrucht.

Pagina:Brouwkunde.djvu/57

2015-11-02T17:09:06Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>die by dit ''Bereidzel'' een kan of meer
''Brandewyn'' of ''Moutwyn'' doen: Het
wordt als de vorige bereidzels gebruikt.

''Gummi Arabicum'', waaruit deze
Gom druipt, daar omtrent zyn de gevoelens
niet eens, eenigen meenen dat
deze Gom uit een zeker ſoort van ''Denneboom'',
andere datze uit een ''Egyptiſche Hulſe''
druipt. Zy moet zuiver, witachtig,
eenigſints naar den geelen hellende,
doorſchynend en zoet van
ſmaak zyn; in het water moetze licht
ſmelten, en geſmolten zynde, als 'er
dan Voorloop van Brandewyn bykomt,
ſtremmen. Zoo ze dat niet doet, is
ze onzuiver en onbequaam om een bereidzel
van te maken, waarmede men
Bier doet ſtryken. Het ''bereidzel'' word
dus gemaakt: Men ſmelt een pond
''Arabiſche Gom'' in tien ponden oud bier,
hiervan doet men een half muddetje of
iets meer op een halfvat.

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/49

2015-10-23T19:24:00Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'dan komt de voorpeil toe ten minſten ⅗ deelen van de Hop, en de Nazoo maar ⅖ deelen. Maar is men voorneemens 16 guldens en 6 guldens Bier te vaten, dan bezo...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>dan komt de voorpeil toe ten minſten ⅗ deelen
van de Hop, en de Nazoo maar ⅖ deelen. Maar
is men voorneemens 16 guldens en 6 guldens
Bier te vaten, dan bezorgt men de Voorzoode
niet ten minſten ⅔ deelen van de Hop, hebbende
de Nazoo dan aan ⅓ genoeg.

Indien men bij maat, gewigt en tijd, niet orde
en oplettendheid te werk gaat, dan heeft men
een vasten regel voor zijn doen, en dan zal zeer
zelden een gebrouwt mislukken: door bij de gis
te handelen, word dikwijls grootelijks gemist.
Hierom moet men ook telkens voor het Brouwen
overleggen en overreekenen, hoedanige ſoort van
Bier men maaken wil; tot welken prijs; hoe veel
Mout en Hop ’er toe nodig is; als mede hoe
ruim of hoe bekrompen men de Voorpeil aflaaden
en kooken mag of moet, om dezelve bij haare
bedoelde waarde te houden. Dit laatſte geſchied
met het bijpompen van eene meerdere of mindere
hoeveelheid van het tweede trekzel. Het Water tot
dit tweede trekzel, moet in de Water- of‚ Nazooketel
gereed weezen, om op het Meel te zetten
tegen dat het eerſte trekzel daarvan is afgeloopen:
want haastig brouwen en langzaam mouten, zijn
gulden regels in die beide bedrijven: Ik oordeele
twee ketels van eene geëvenredigde grootte, genoeg
te zijn tot eene volledige Brouwerij; en ik
gebruik de mijne beiden tot het kooken van het
Bier. Het water, dat men noodig heeft tot het
broeiën en zuiveren van de Koelbakken, Geilkuip
en Vaten, kan men tusſchen het brouwen uit de
Nazooketel, en van het overſchot van het water<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/48

2015-10-15T23:13:50Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'klaard is, tapt men in een koperen aker het Meel dat, bij den tap, onder den losſen bodem gezonken is, met een halve ton van dat eerſte trekſel af, en giet het...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>klaard is, tapt men in een koperen aker het Meel
dat, bij den tap, onder den losſen bodem gezonken
is, met een halve ton van dat eerſte trekſel
af, en giet het zagtjes op het Meel in de kuip
weder uit. Het nat vervolgens klaar genoeg afkomende,
pompt men hetzelve in de ketel, en
begint, zoo ras de ketel uit den brand is, weder
te ſtooken, om den ''Hoppert'' of ''Wort'', (dus noemen
zommige, even gelijk de Engelſchen en Duitſchers,
het Bier, tot zoo lange het niet aan het
gisten is gebragt,) te doen kooken; en doed ’er
’te gelijk zoo veel Hop in als tot het Bier, het zij
om versch gedronken te worden, of om één jaar
of langer te duuren, vereischt word. Tot het
Bier, ’t welk ik brouwe, om, van Allerheiligen
tot Mai, versch gebruikt te worden, neem ik
maar 25 of 3 pond Vlaamſche Hop tegen iedere
100 pond Meel; maar voor het Legbier gewoonlijk
4 pond dito Hop. Ieder kan zich, in dit geval,
naar de onderſcheidene ſoorten en kragt der
Hop, als mede naar zijne ondervinding en verkiezing
gedraagen.

Nu koomt het nog aan op de verdeeling van
de Hop, voor de Voor-‚ en Nazoo: wanneer
men een geheel Brouwt Bier van eene gelijke prijs
doet, en alles in de Geilkuip te ſaamen zal laaten
loopen, dan komt het ’er niet op aan al is de
meeste Hop niet in de Voorzoode gedaan. Maar
bijaldien men in een en het zelfde Brouwt, onder
ſcheiden prijzen van Bier zal maaken, dan moet
’er naauwkeurig op gereekend worden. Bij‚ voorbeeld:
men Brouwt‚ 8 guldens en 4 guldens Bier,<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/47

2015-10-15T23:08:16Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'tusſchenpoozing van een half of een geheel uur lang; en de eerſte helft neemen als het water in de ketel zulk eenen trap van hitte heeft bekoomen dat het ruisch...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>tusſchenpoozing van een half of een geheel uur
lang; en de eerſte helft neemen als het water in
de ketel zulk eenen trap van hitte heeft bekoomen
dat het ruischt, en, wanneer men ’er een
peilſtok, of een plankje inſteekt, daarvan een
weinig langzaam afſchuimt. Maar het laatſte gedeelte
water, dat men ondertuſchen ſterk doed
aanheeten, moet ſnel, en als kookende op het ingeſtooken
hout afſchuimen. Terwijl deeze beide
gedeeltens water in het Meel komen, roerd men,
geſtadig; maar, zoo haast men het noodige water
in de kuip heeft, beveelt den Brouwer of de Kapitein,
langs den kant te roeren; dit gedaan zijnde,
teld hij een! twee! en alle de knegts haalen
het Meel met hunne gaffels, roers of roerſtokken,
voor het laatst nog eens gelijk op. — (’Er zijn
Brouwers die het eerſte trekzel, na dat het weder
in de ketel is gekomen en aldaar met eenige
tonnen water verlengd, een half of een geheel
uur zonder Hop kooken, en het daarna weder in
de werkkuip tappen of jaagen, om het zelve andermaal
op het Meel te laaten trekken; vooronderſtellende
dat het Meel zich dan beter laat uitbrouwen.
Dit noemenze een ſlijmketel opzetten.
Doch ik ben met andere Brouwers van oordeel,
dat men ’er zoo veel inbrengt als uithaalt; en dat
inmiddels hier door het Bier veel van zijn geest,
geur en kragt verliest. Ik houde mij daarom aan
de twee voorige wijzen van Brouwen, en wel het
meest en liefst aan de eerſte.) Het water één uur
op het Meel hebbende ſtaan trekken, dat is zoo
lang tot dat het boven op het Meel genoeg geklaard<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/46

2015-10-15T23:00:55Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'knegts doe oppasſen, dat dat water niet te vroeg gereed zij, veel min doorkooke. De genoemde hoeveelheid water, is genoeg om het meel de eerſte reize in te roe...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>knegts doe oppasſen, dat dat water niet te vroeg
gereed zij, veel min doorkooke.

De genoemde hoeveelheid water, is genoeg om
het meel de eerſte reize in te roeren: dus zal het
meel na het roeren taamelijk gebonden blijven, en
men zich niet ſchuldig maken aan het verzuipen
van den molenaar, gelijk het ſpreekwoord, onder
de Brouwers bekend, luid. Dit is zeker, dat het
meel, als het overgooten en al te dun geroerd
word, niet wel uitbrouwt. Men moet inmiddels
zorg draagen, dat het meel drijvende blijft, tot
dat al het water, welk men tot het eerſte trekzel
nodig heeft, is getapt, of gejaagd. Het laatſte
geſchied in de kleindere Brouwerijën, daar men
overäl geen kraanen in de ketels heeft, met een
grooten koperen emmer aan een langen houten
ſteel, die men een jager noemt, dewelke men met
beide de handen opweegt, den rand van de ketel
tot een rust- en middelpunt dienende, en dus
in korten tijd eene genoegzaame hoeveelheid van
water, door eene goot, ſtrekkende van de ketel
tot op de werkkuip, kan‚overſlaan. Voor het roeren
roept men al het werkvolk, dat tot de Brouwerij
behoord, bijéén, en begint gelijkerhand,
met alle magt en gezwindheid, te roeren; want
men mag het meel geen tijd laaten om te zinken,
maar moet met iever aanhouden, tot dat het meel
wel is uitgedijgt, en gebonden blijft ſtaan. —
Volgends deeze wijze van Brouwen, tapt of zet
men het water om de eerſte reis mede te roeren,
zonder eenige tusſchenpoozing, in de Meelkuip.
Doch men kan, en mag het ook doen met eene<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/45

2015-10-15T22:56:03Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'kuip weg loopen: vermits het in dien tijd, door het lang ſlaan, (wanneer men op de gezegde wijze, dewelke veel arbeid en tijd vereischt, beſlaat) ligtelijk eeni...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>kuip weg loopen: vermits het in dien tijd, door
het lang ſlaan, (wanneer men op de gezegde wijze,
dewelke veel arbeid en tijd vereischt, beſlaat)
ligtelijk eenig bederf ondergaat. Doch in het koude
ſaizoen kan men het zeer veilig in de kuip laaten
blijven: doende alsdan het voordeel, dat dat
laauwe beſlagwater, de hitte van het heete water,
dat tot het eerſte trekzel moet gebruikt worden,
matigd; of wel het meel voor verbranding,
door eene al te ſchielijke aanraaking van het heete
water, beſchermt; alzoo, dat naarmaate het heete
water, door de koker of buis, in de kuip word
getapt, of gejaagd, het beſlagwater opwaards geperst,
en al het meel tot de werking van het heete
water, te beter, bereid word. Indien mijn begrip
en oefening in dit geval goed is, zoo moet
volgen, dat men des zomers, tot het roeren, heeter
water moet gebruiken als des winters, en dat
in den zomer het water kragteloozer is, dan in
den winter. Mogelijk, om dat het water, in den
zomer, niet met zoo veel Aluin- en Salpeterdeelen
vervuld is, als wel des winters. Natuur- en Scheikundigen
gelieven dit te beöordeelen.

Tot het eerſte trekzel gebruikt men voor iedere
duizend ponden meel, zeven of 7½ tonnen water,
dat op het doorkooken ſtaat. Veele Brouwers en
oude keukenmeiden drijven, dat zulk water heeter
is als kookend water. Doch ik heb hun nooit
reden of bewijs van hun zeggen hooren- of zien
geeven. Mijne gedachten zijn, dat kokend water
tot het eerſte trekzel te heet is, waarom ik mijne<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/44

2015-10-15T22:51:44Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met '<center> <hr style="height: 3px; width: 80%; background-color: #000; color: #000; margin: 5px auto;" /> <hr style="height: 1px; width: 80%; background-color: #000;...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>
<hr style="height: 3px; width: 80%; background-color: #000; color: #000; margin: 5px auto;" />
<hr style="height: 1px; width: 80%; background-color: #000; color: #000; margin: 5px auto;" />

DERDE AFDELING.


''Over de beste wijzen van Brouwen.''
</center>

Alles tot het Brouwen gereed zijnde, gebruikt
men, om het meel nat te maken en te mengen,
of gelijk men het in onze kwartieren noemt: beſlaan;
uit de waterketel, tot iedere honderd ponden
meel, een kinnetje, of liever wat minder dan
een kinnetje, bloedwarm water; ik bedoele zulks
zoo warm, dat men ’er naauwlijks de geheele
hand, op den duur, in lijden kan. Dus gebruik
ik tot elke duizend ponden meel, negen kinnetjes
water. Omtrent ¼ deel van dit beſlagwater, door
de buis of koker, onder in de kuip gelaaten hebbende,
tot zoo verre dat het meel op den losſen
bodem even nat word, leide ik de drie overige
deelen van het beſlagwater boven over het meel.
Dit water in het meel getrokken zijnde, moet het
drooge en natte meel gelijk door den anderen
gemengt en bewerkt worden. Inmiddels moet het
water in de Bierketel digt bij de kook geſtookt
worden.

Het meel wel gemengt zijnde, mag men het
gerust een half- of een geheel uur laaten ſtaan
zwellen en uitdijgen, eer men het heete water om
mede te roeren, tapt, of opzet. Ondertusſchen
laat men, het beſlagwater geduurende het warme
jaargetijde, dat is van half April tot het laatst
van October, van onder den losſen bodem uit de<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/43

2015-10-14T18:36:45Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'In de gezegde aanhaaling van hippocrates, en in de volgende uit gellius</spa...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>In de gezegde aanhaaling van hippocrates,
en in de volgende uit gellius door den Heer
van lis, word wel gewag gemaakt van geſmolten — maar niet van gekookt, en op meel van
graan, of eenige andere zaak, getrokken ijs- of
ſneeuwwater. Zoo dat ik meen dat deeze beide
Geneesheeren wel het eerſte, maar niet het laatſte
bedoeld hebben. Dit zoo zijnde, beſluit de Heer
van lis zonder grond en ten onrechte, bladz.
74. van zijn gemelde Werkje, „dat het ſneeuw
en ijswater‚ om Bier van te brouwen, niet nuttig
is.”

<center>
''Over de Brandſtof''
</center>

De Sunderlandſche Mijn-kolen verkies ik boven
alle ſtookzel, zoo om derzelver duurzaamheid,
gemakkelijkheid voor den ſtooker, en de mindere
plaats die zij in of bij de Brouwerij beſlaan, als
ook, om dat zij, wegens derzelver ſrekkelijkheid,
zeldzaamer behoeven te worden opgeſlagen, en in
het geheel minder arbeid, dan eenige andere
Brandſtof, om het lijf hebben, enz.

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/42

2015-10-14T18:32:26Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'ondervinding meer bewijst, als het grootſte gezag. Eenige jaaren geleden, (met volkomen zekerheid kan ik het mij niet herinneren, maar ik geloof dat het is gew...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>ondervinding meer bewijst, als het
grootſte gezag.

Eenige jaaren geleden, (met volkomen zekerheid
kan ik het mij niet herinneren, maar ik geloof dat
het is geweest het jaar van 1789,) viel ’er, in de
drie eerſte maanden van het jaar, geen regen,
maar op zommige dagen veel ſneeuw, en op alle
de overige, toch bijna altoos, een weinig; ’er
was ook veel en zwaar ijs in ’t water, dienvolgends
koude ik mijn ſchuit niet zenden om
water uit het Hollandsch diep te haalen, en was
genoodzaakt te brouwen uit de binnengragt van
het Fort ''de Suikerberg'', gelegen ten zuiden, digt
aan onze Stad, welke gragt (die rondom door de
fortres beſlooten is, en wier bodem 2 a 3 voeten
hooger ligt dan die van de buitengragt,) enkel
met ijs- en ſneeuwwater vervuld was. Insgeliiks
waren alle regenbakken vol ſneeuwwater, en niettegenſtaande
alle menſchen, geduurende een geheel
vierendeeljaars, niet dan ſneeuwwater tot
hunne thee, koffij, enz. gebruikten, heb ik nooit
vernomen, dat ’er iemand kwalijk van gevaaren
is. Hier bij merke men op, dat het water in al1e
onze rivieren‚ naar het eindigen van den winter,
wel voor het grootſte gedeelte ijs- en ſneeuwwater
is. Ik wil wel gelooven dat het ſneeuwen
ijswater, koud gedronken, nadeelig is voor
’s menſchen lighaam; maar gekookt, en op thee
of koffij getrokken, of op meel en hop gebrouwen,
veronderſtel ik, om de gegeeven redenen,
dat het alle zijne ſchadelijke eigenſchappen aflegt,
en in dit opzigt van natuur verandert.

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/41

2015-10-14T18:25:55Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'deelbaare Republiek, hebben, door haare laage ligging, een overvloed van Water, maar het beste is, om op zich zelven te drinken, nog zeer gering in vergelijking va...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>deelbaare Republiek, hebben, door haare laage ligging,
een overvloed van Water, maar het beste
is, om op zich zelven te drinken, nog zeer gering
in vergelijking van het Fontein- en Welwater,
in bergachtige landen. Evenwel merkt de
Baron van bielfeld, in zijne Staatkundige
Inſtellingen aan, dat in Duitschland doorgaands
zeer ſlegt, maar in Holland, Engeland en Zweden,
heel goed Bier gebrouwen word.

Het brouwen van goed Bier, moet dienvolgens
meer afhangen van eene goede wijze van Brouwen
en Muoten; als mede van het Bitteren met de
verſte en harsächtigite Hop, als wel van het koelſte,
zuiverſte, ſmaakelijkſte, en genoegzaam met
mineraale deelen van Salpeter en Aluin bezette
water. Wij moeten ons hier dan behelpen met
het beste dat bij de hand- of van elders met draagelijke
kosten en moeiten te bekomen is. Ten
minſten moet het water, wanneer ’er zeep door
geroerd word, niet kappelen, maar helder blijven
en wel ſchuimen; dan is het genoegzaam zoet.
Het ijs, uit zout water, is niet bruikbaar; doch
ijs, uit brak water, is zoet genoeg om gezond,
aangenaam en duurzaam Bier van te brouwen.
Insgelijks zuiver regen- en ſneeuwwater. Dit alles
kan ik uit mijne eigen bevinding en gedaane proefneemingen
verzeekeren.

Ik vinde wel in de Brouwkunde van de Heer
w. van lis, pag. 73. dat hippocrates het
ſneeuw en geſmolten ijswater als zeer ſchadelijk
voor de gezondheid afmaald; doch ik meen te
mogen vastſtellen, dat eene langduurige en aanhoudende<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/40

2015-10-14T18:18:49Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'Met zoogenaamde Luikſche Hop, ben ik tot verſcheide maalen, en ook éénmaal met Brunswijkſche, bedrogen uitgekoomen. De Gelderſche en Heusdenſche oordeel ik...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>Met zoogenaamde Luikſche Hop, ben ik tot verſcheide
maalen, en ook éénmaal met Brunswijkſche,
bedrogen uitgekoomen.

De Gelderſche en Heusdenſche oordeel ik alleen
dienſtig, uit hoofde‚ van de minſte kosten,
in Bier dat versch gedronken word.

De Hop moet bewaard worden in eene drooge
en koele plaats: droog, om ze voor het muf worden;
— en koel, om ze voor het verlies van
haare balſemachtige deelen te beveiligen.

<center>
''Van de Alſem.''
</center>

Een klein gedeelte Alſem bittert wel ſterker als
een groot gedeelte Hop, doch de ſmaak is zeer
onaangenaam, en het bitter houd geen ſtand, maar
verlaat het Bier, en het word zuur.

<center>
''Van Scharlei.''
</center>

Scharlei geeft noch renk noch ſmaak aan het Bier
(ten ware in groote menigte gebruikt); maar ze
bedwelmt de herſenen, en maakt dronken en korzelig.
Dan dit is een zedelijk kwaad, waarvan
men geen oorzaak wezen mag; waarom ik dezelve,
zoo min als de Alſem, die tegen een natuurlijk
kwaad niet beſchermt, in geenen deele gebruike.

<center>
''Over het Water, tot het brouwen van Bier bruikbaar.''
</center>

Bijna alle de Gewesten, in onze ééne en onverdeelbaare<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/39

2015-10-14T18:12:30Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'Zoo doen ook eene menigte van kleine gekorven diertjens, van diergelijke ſoort als, in zommige jaaren, onder aan de bladen van de ſnij— en ſuikerboontjes gev...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>Zoo doen ook eene menigte van kleine gekorven
diertjens, van diergelijke ſoort als, in zommige
jaaren, onder aan de bladen van de ſnij— en ſuikerboontjes
gevonden worden, dewelke dezelve
doen krullen, en den groei zoo wel van de ranken
als bladen en vruchten verhinderen. Maar
bovenäl is ſtormachtig weder in de maand van
Augustus, wanneer de Hop bloeid, en in die
van September, als ze rijp is en ingeöogst moet
worden, nog ruim zoo verderflijk voor dat gewas‚
als voor de gemelde boontjens, zijnde beiden
gewasſen die, en in de gedaante, en in hunne
zwakheden en gevolgelijke lotgevallen, veel over
eenkomst met elkanderen hebben. De inöogsting
begind omtrent in het midden van September. De
Hop moet wel gedroogt wezen, en behoord niet
gezakt te worden voor dat ze genoegzaam heeft
gezweet; anderzints word ze, vermits ze vast gepakt
zit, zeer warm, en bederft geheelënäl, ten
zij men nog in tijds de zakken los ſnijd, een geheele
baan ’er uit neemt, en de Hop aan ſchijven
van 1 of 1½ voet dik‚ met goede tusſchenruimten,
van een ſcheid. Hierom diend het wel in December
te wezen, eer men nieuwe Hop voor een geheel
jaar opdoet.

De Hop heeft voor het Bier het eigenaartigſte‚
aangenaamſte en duurzaamſte bitter, van al wat ’er
in het rijk der Gewasſen bekend is. In mijn legbier
gebruik ik alleen de Vlaamſche Hop. Van de
Engelſche heb ik geene bevinding; alleen weet
ik, door de verzekering van anderen, dat dezelve
nog kragtiger en beter is dan de Vlaamſche.

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/38

2015-10-14T18:04:20Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'zekerder bevinding, verwisſelende. Waarom omtrent de verſchillende deelen der verſcheidene Graanen, die men liefst wil gebruiken, niets naders bepaale. <cente...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>zekerder bevinding, verwisſelende. Waarom omtrent
de verſchillende deelen der verſcheidene
Graanen, die men liefst wil gebruiken, niets
naders bepaale.

<center>
''Over het maalen van het Brouwkoorn.''
</center>

Het Graan, tot het brouwen van Bier, mag niet
te fijn gebrooken worden, vermits hetzelve alsdan
zich niet dan met al te veel moeite, voornamelijk
wanneer de Brouwten groot zijn, laat bewerken,
en te veel ſlijmt. Het brouwt gemakkelijker, wanneer
het ſlegts in vier ſtukken gebroken, geplet,
of de punten afgewrongen is. Doch ik houde het
bovenäl met Mout, dat wel gekneust, plat en bleezig
gemaalen is.

Voor dat men het Meel, tot een gebrouwt gefchikt,
in de Werkkuip ſtort, ſtrooit men zoo
veel Hop of Boekweite-doppen op den losſen bodem,
dat de gaatjens, in denzelven, genoeg bedekt
zijn voor het doorvallen van het Meel.

<center>
''Van de Hap.''
</center>

De Hop heeft, wanneer ze zonder merkelijke
onheilen volkomen uitgegroeid en rijp geworden
is, groote bellen, van eene ligtgeele glanſige koleur;
men ontdekt in dezelve, onder het wryven
tusſchen de handen, een overvloedige hars- of
balſemachtige vettigheid, benevens een aangenaamen
ſterken reuk.

Koude zomers verhinderen haaren wasdom zeer.<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/37

2015-10-14T17:59:13Z

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>
<hr style="height: 3px; width: 80%; background-color: #000; color: #000; margin: 5px auto;" />
<hr style="height: 1px; width: 80%; background-color: #000; color: #000; margin: 5px auto;" />

TWEEDE AFDELING.


'' Handelende over de Materialen, nodig tot het Brouwen van Bier.''

''Over het Brouwkoorn.''
</center>

Van alle de inlandſche Graanen tot het Bier
brouwen in gebruik, kies ik voor mij doorgaans
alleen welgemoutte Wintergarst, als genoegzaam
zijnde om geurig, malsch, aangenaam en duurzaam
Bier van te Brouwen. ’t Is waar, de Tarw,
gemout of ongemout, geeft blank Bier, met een
fijne geur en ſmaak, maar valt in duure tijden
(gelijk wij nu reeds veertig jaaren aan den anderen
ondergaan hebben, en een Brouwer wel op
zijn ruien zouden helpen‚) te kostbaar.

De Spelt, hoe wel ook gemout, koomt mij te
vast en te taai voor, en veroorzaakt, mijns eragtens,
eene ſchraalheid, raauwheid en drabbigheid
in het Bier.

Haver, hoe deugdzaam en goed in zijn ſoort,
achte ik geen goed Brouwkoorn, als ondervonden
hebbende, dat dezelve, door haare lijmigheid,‘
(waarvan de Tarw, voornamelijk de ongemoutte,
ook vrij veel heeft) het uitbrouwen van het
meel te zeer belet. Dit alles wil ik echter, als
op een meesterlijken toon gezegd, niet aangemerkt
hebben; als gaarne mijne gevoelens en geringe
ervaarenbeid, voor een bondiger oordeel en<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/20

2015-10-14T17:53:41Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>
<hr style="height: 3px; width: 80%; background-color: #000; color: #000; margin: 5px auto;" />
<hr style="height: 1px; width: 80%; background-color: #000; color: #000; margin: 5px auto;" />

EERSTE AFDEELING.


'' Over de Brouwerij, derzelver Stand, Schikking en Zuivering.''
</center>

Voor de Beſchrijving van het Brouwen zelfs,
dunkt mij dat het niet ongevoegelijk is, vooraf
te overwegen hoedanig de ſtand en ſchikking
eener Brouwerij behoord te wezen; als mede,
welke Brouwſtoffen de nutſte en verkiesbaarſte
zijn.

Eene Brouwerij ſtaa, zoo veel mogelijk is, alleen,
en wel aan eene gragt, vaart, of haven; eensdeels,
om alle Brouw- en Brandſtoffen gemakkelijk in —
en de Bieren, enz. van de Brouwerij te kunnen
uitvoeren. Ten anderen, om altoos eene vrije en
frisſche lucht in de Brouwerij te kunnen in- en
doorlaaten, zoo tot losſing en verdrijving van den
damp en hitte, als om het Bier op de koelbakken,
bij zomertijd, rasch te doen koelen, en de
geheele Brouwerij aanſtonds na het brouwen, en
het ſchoon en zuivermaaken derzelve, maar inzonderheid
de ''Geilkuip'', de Geilkuip zeg ik nog
eens en bij herhaaling, naar onverwijld en heftig
ſchrobben en ſchuuren met kalk en zand,
ſchielijk op te droogen; of aanſtonds (voornamelijk
in Brouwerijën, daar maar eens in de week
gebrouWen word) na dat het zand is afgeſpoeld,
dezelve, als mede de Koelbakken, met een goed
deel zout te beſtrooiën, om dus beiden, door de<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/94

2015-10-14T14:54:00Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="3" user="Kees" /></noinclude><center style="line-height: 200%; letter-spacing: 0.5em;">
[[De Bierbrouwer/De Mouterij/Afdeling 2|TWEEDE AFDEELING.]]
</center>

{| width=100%
|-
| ''Beſchrijving van eene beste Eest.''
| style="text-align: right;" | Bladz. 67
|-
| ''Van de beste Eestkleeden.''
| style="text-align: right;" | 72
|-
| [[De Bierbrouwer/Besluit|''Beſluit.'']]
| style="text-align: right;" | 72
|-
| [[De Bierbrouwer/Verklaaring der Plaaten|''Verklaaring der Plaaten.'']]
| style="text-align: right;" | 73
|}

<hr style="height: 5px; width: 3.5em; background-color: #000; color: #000; margin: 0 auto" /><noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/93

2015-10-14T14:51:29Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="3" user="Kees" /></noinclude><center style="line-height: 200%; letter-spacing: 0.5em;">
[[De Bierbrouwer/De Bierbrouwer/Afdeling 3|DERDE AFDEELING.]]
</center>

{| width=100%
|-
| ''Over de beste wijze van Brouwen.''
| style="text-align: right;" | Bladz. 30
|}

<center>
[[De Bierbrouwer/De Bierbrouwer/Afdeling 4|VIERDE AFDEELING.]]

''Over eenige Rampen, waaraan men in het Brouwen onderworpen is; en van de Middelen tot Herſtel.''
</center>

{| width=100%
|-
| ''Over het Lijmen van het Meel in het Brouwen.''
| style="text-align: right;" | 50
|-
| ''Van Wormen in het Bier en de Gist.''
| style="text-align: right;" | 52
|-
| ''Verzomert Bier.''
| style="text-align: right;" | 53
|-
| ''Zuur Bier.''
| style="text-align: right;" | 54
|-
| ''Vaats Bier.''
| style="text-align: right;" | 55
|-
| ''Lang Bier.''
| style="text-align: right;" | 55
|}

<center style="font-size: large; line-height: 200%; letter-spacing: 0.5em;">
[[De Bierbrouwer/De Mouterij|DE MOUTERĲ.]]
</center>

<center style="line-height: 200%; letter-spacing: 0.5em;">
[[De Bierbrouwer/De Mouterij/Afdeling 1|EERSTE AFDEELING.]]
</center>

{| width=100%
|-
| ''Van de Garst''
| style="text-align: right;" | 59
|-
| ''Van de Tarw.''
| style="text-align: right;" | 63
|-
| ''Van de Spelt.''
| style="text-align: right;" | 64
|-
| ''Van Haver en Boekweit.''
| style="text-align: right;" | 65
|-
| ''Ongezweet Graan.''
| style="text-align: right;" | 66
|}

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/92

2015-10-14T14:49:05Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="3" user="Kees" /></noinclude><center style="font-size: x-large; line-height: 200%; letter-spacing: 0.5em;">
INHOUD.
</center>

<center style="font-size: large; line-height: 200%; letter-spacing: 0.5em;">
[[De Bierbrouwer/De Bierbrouwer|DE BIERBROUWER.]]
</center>

{| width=100%
|-
| [[De Bierbrouwer/De Bierbrouwer/Inleiding|INLEIDING.]]
| style="text-align: right;" | Bladz. 1
|}

<center style="line-height: 200%; letter-spacing: 0.5em;">
[[De Bierbrouwer/De Bierbrouwer/Afdeling 1|EERSTE AFDEELING.]]
</center>

{| width=100%
|-
| ''Over de Brouwerij, dezelver Stand, Schikking en Zuivering.''
| style="text-align: right;" | 12
|-
| ''Over de voordeligſte Ketels.''
| style="text-align: right;" | 13
|-
| ''Over de beste Ovens.''
| style="text-align: right;" | 18
|-
| ''Over de Kuipen en Koelbakken.''
| style="text-align: right;" | 19
|}

<center>
[[De Bierbrouwer/De Bierbrouwer/Afdeling 2|TWEEDE AFDEELING.]]

''Handelende over de Materialen, nodig tot het Brouwen van Bier.''
</center>

{| width=100%
|-
| ''Over het Brouwkoorn.''
| style="text-align: right;" | 23
|-
| ''Over het maalen van het Brouwkoorn.''
| style="text-align: right;" | 24
|-
| ''Van de Hop.''
| style="text-align: right;" | 24
|-
| ''Van de Alſem.''
| style="text-align: right;" | 26
|-
| ''Van Scharlei.''
| style="text-align: right;" | 26
|-
| ''Over het Water, tot het Brouwen van Bier bruikbaar.''
| style="text-align: right;" | 26
|-
| ''Over de Brandſtof.''
| style="text-align: right;" | 29
|}

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/91

2015-10-14T14:36:39Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>legt, ruw weg‚ door elkander gearbeid word, en aan
de eene zijde van de Kuip hoopsgewijze opgeworpen,
onder het bereik van
<div style="font-size: small;">

''Fig''. 2. &ensp; Zijnde een Rijf of Hark, met dunne lange
randen, en een korten ſteel, ligt en zeer dienſtig om
het drooge en natte Meel‚ gemakkelijk en ſpoedig, door
elkanderen te mengen.

''Fig''. 3 en 4.   Verbeeld eene Gaffel, regt van voeren
en ook van bezijden te zien, een of twee voeten langer
als de Werkkuip wijd is, zeer noodzakelijk en dienſtig,
om, na het tappen, of jagen van het water, zoo
van het eerſte als tweede trekzel, het daar op drijvende
Meel van elkanderen te ſcheiden, en met het water
eguaal te vermengen.

''Fig''. 5.   Verbeeld een koperen Schep-Emmer, in kleine
Brouwerijen, waar men geene kraan in de Ketel heeft
om het Water in de Meelkuip te tappen, nog geene
koperen Pomp in de Ketel, om het Bier, na het afkooken,
op de Los- en Koelbakken te pompen, in gebruik,
om de zoo even gemelde bewerkingen, taamelijk
gemakkelijk, te weeg te brengen.

''Fig''. 6.   Schaal van 12 Rhijnlandſche voeten.

<hr style="height: 1px; width: 100%; background-color: #000; color: #000; margin: 1.5em 0;" />

<center>

AAN DEN BINDER.

{| cellspacing="6"
|-
| Plaat
| style="text-align: right;" | I
| te plaatſen tegen over Bladz.
| 14.
|-
| ⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | II
| ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | 16.
|-
| ⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | III
| ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | 18.
|-
| ⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | IV.
| ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | 68.
|-
|}
</center><noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/91

2015-10-14T14:35:16Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'legt, ruw weg‚ door elkander gearbeid word, en aan de eene zijde van de Kuip hoopsgewijze opgeworpen, onder het bereik van</span...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>legt, ruw weg‚ door elkander gearbeid word, en aan
de eene zijde van de Kuip hoopsgewijze opgeworpen,
onder het bereik van
<div style="font-size: small;">

''Fig''. 2. &ensp; Zijnde een Rijf of Hark, met dunne lange
randen, en een korten ſteel, ligt en zeer dienſtig om
het drooge en natte Meel‚ gemakkelijk en ſpoedig, door
elkanderen te mengen.

''Fig''. 3 en 4.   Verbeeld eene Gaffel, regt van voeren
en ook van bezijden te zien, een of twee voeten langer
als de Werkkuip wijd is, zeer noodzakelijk en dienſtig,
om, na het tappen, of jagen van het water, zoo
van het eerſte als tweede trekzel, het daar op drijvende
Meel van elkanderen te ſcheiden, en met het water
eguaal te vermengen.

''Fig''. 5.   Verbeeld een koperen Schep-Emmer, in kleine
Brouwerijen, waar men geene kraan in de Ketel heeft
om het Water in de Meelkuip te tappen, nog geene
koperen Pomp in de Ketel, om het Bier, na het afkooken,
op de Los- en Koelbakken te pompen, in gebruik,
om de zoo even gemelde bewerkingen, taamelijk
gemakkelijk, te weeg te brengen.

''Fig''. 6.   Schaal van 12 Rhijnlandſche voeten.

<hr style="height: 1px; width: 100%; background-color: #000; color: #000;" />

<center>

AAN DEN BINDER.

{| cellspacing="6"
|-
| Plaat
| style="text-align: right;" | I
| te plaatſen tegen over Bladz.
| 14.
|-
| ⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | II
| ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | 16.
|-
| ⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | III
| ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | 18.
|-
| ⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | IV.
| ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯ &emsp; ⎯⎯⎯⎯⎯⎯
| style="text-align: right;" | 68.
|-
|}
</center><noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/89

2015-10-14T14:21:34Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>

VERKLAARING 
DER 
PLAATEN.


In deze Beſchrijving der Bierbrouwerij voorkomende.
</center>

<div style="font-size: small;">
&emsp; PLAAT I. ''Fig''. I. ''Bladz''. 13, en volgende.

<center>
Zijnde eene juiste afteekening der voornaame deelen 
van mijne Brouwerij.
</center>

''Fig''. II.

<center>
De platte grond.
</center>

{| style="font-size: small;"
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | A.
| Groote- of Bierkeetel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | a.
| Kleine- of Waterketel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | B.
| Werk- of Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | C.
| Lek- of Ontvangbak.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | c.
| Heete Pomp.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | D. D.
| Koelbakken.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | E.
| Geilkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | F.
| Vaatkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | G.
| Vaste Vatergoot.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | H.H.H.
| Werkbank rondom de Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | I.
| Trap, opgaande naar de Werkbank.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | K. K.
| De Schoorſteenen der beide Ovens.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | L.
| Twee Trappen, afgaande naar den Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | M.
| Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | N.
| Koolbak, groot genoeg voor één Brouwt.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | O.
| De Eest.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | P. P.
| De Vuur- en Aschplaatſen‚ de eene boven de andere.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | Q. Q.
| De beide tochtgaten.
|-
| style="text-align: center" | R.
| Schaal van 12 voeten Rhijnlands.
|-
|}

</div><noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/89

2015-10-14T14:21:10Z

Kees:

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/89

2015-10-14T14:20:46Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>

VERKLAARING 
DER 
PLAATEN.


In deze Beſchrijving der Bierbrouwerij voorkomende.
</center>

<div style="font-size: small;">
&emsp; PLAAT I. ''Fig''. I. ''Bladz''. 13, en volgende.

<center>
Zijnde eene juiste afteekening der voornaame deelen 
van mijne Brouwerij.
</center>

''Fig''. II.

<center>
De platte grond.
</center>

{| style="font-size: small;"
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | A.
| Groote- of Bierkeetel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | a.
| Kleine- of Waterketel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | B.
| Werk- of Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | C.
| Lek- of Ontvangbak.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | c.
| Heete Pomp.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | D. D.
| Koelbakken.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | E.
| Geilkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | F.
| Vaatkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | G.
| Vaste Vatergoot.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | H.H.H.
| Werkbank rondom de Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | I.
| Trap, opgaande naar de Werkbank.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | K. K.
| De Schoorſteenen der beide Ovens.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | L.
| Twee Trappen, afgaande naar den Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | M.
| Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | N.
| Koolbak, groot genoeg voor één Brouwt.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | O.
| De Eest.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | P. P.
| De Vuur- en Aschplaatſen‚ de eene boven de andere.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | Q. Q.
| De beide tochtgaten.
|-
| style="text-align: center" | R.
| Schaal van 12 voeten Rhijnlands.
|-
|}

</div><noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/90

2015-10-14T14:18:27Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><div style="font-size: small;">
&emsp; PLAAT II. ''Bladz''. 15, en volgende.

<center>
Afbeelding van vijf onderſcheidene Ketels.
</center>

''Fig''. 1, 2, 3, 4.   Ketels van onderſcheiden formaat,
ieder inhoudende omtrent 135 tonnen nats.

''Fig''. 5.   Zijnde een Ketel van 12 voeten wijd, boven
aan; en 6 voeten diep, bevattende omtrent 67½ tonnen nats.

&emsp; PLAAT III. ''Bladz'' 18, en volgende.

<center>
Afbeelding van het binnenwerk van een Brouw-Oven.
</center>

{|
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | A.
| IJzeren Rooster, waarop het vuur geſtookt word.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | B. B.
| Wangen, of ſchuinsopgaande muuren, rollaagsgewijze opgehaald, van Oosterhoutſche zagte Mopſteenen, waar op, als mede op het aanvulſel van andere Zagte Steenen, een Ketel vast ſtaat, en rust.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | C
| Aschplaats onder den Rooster, zijnde omtrent 2½ voeten diep.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | D.
| Mond van den Oven.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | E. E. E.
| Opwaards gaande begin van den Omloop.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | F. F. F.
| Vervolg van den Omloop, waar langs de hitte van het vuur, rondom een Ketel, waterpas heenen word geleid, tot in den ſchoorſteen van den Oven.
|-
|}

&emsp; PLAAT IV. ''Bladz''. 67, en volgende.

Zijnde eene egte afbeelding van mijne Eest‚ van
buiten te zien; dewelke hier geene verklaaring behoeft.

Als mede afbeeldingen van eenige werktuigen, in
mijne Brouwerij gebruikt wordende.

</div>
''Fig''. 1.   Afbeelding van een ijzeren Spitriek, waar
mede het meel, in de Werkkuip, na dat het zelve genoegzaam
is nat gemaakt, maar gedeeltelijk nog droog<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/89

2015-10-14T14:17:57Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>

VERKLAARING 
DER 
PLAATEN.


In deze Beſchrijving der Bierbrouwerij voorkomende.
</center>

<div style="font-size: small;">
&emsp; PLAAT I. ''Fig''. I. ''Bladz''. 13, en volgende.

<center>
Zijnde eene juiste afteekening der voornaame deelen 
van mijne Brouwerij.
</center>

''Fig''. II.

De platte grond.
</center>

{| style="font-size: small;"
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | A.
| Groote- of Bierkeetel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | a.
| Kleine- of Waterketel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | B.
| Werk- of Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | C.
| Lek- of Ontvangbak.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | c.
| Heete Pomp.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | D. D.
| Koelbakken.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | E.
| Geilkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | F.
| Vaatkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | G.
| Vaste Vatergoot.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | H.H.H.
| Werkbank rondom de Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | I.
| Trap, opgaande naar de Werkbank.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | K. K.
| De Schoorſteenen der beide Ovens.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | L.
| Twee Trappen, afgaande naar den Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | M.
| Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | N.
| Koolbak, groot genoeg voor één Brouwt.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | O.
| De Eest.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | P. P.
| De Vuur- en Aschplaatſen‚ de eene boven de andere.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | Q. Q.
| De beide tochtgaten.
|-
| style="text-align: center" | R.
| Schaal van 12 voeten Rhijnlands.
|-
|}

</div><noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/89

2015-10-14T14:15:25Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>

VERKLAARING 
DER 
PLAATEN.


In deze Beſchrijving der Bierbrouwerij voorkomende.
</center>

<center>
PLAAT I. ''Fig''. I. ''Bladz''. 13, en volgende.

Zijnde eene juiste afteekening der voornaame deelen 
van mijne Brouwerij.
</center>

<center>
''Fig''. II.

De platte grond.
</center>

{| style="font-size: small;"
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | A.
| Groote- of Bierkeetel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | a.
| Kleine- of Waterketel.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | B.
| Werk- of Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | C.
| Lek- of Ontvangbak.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | c.
| Heete Pomp.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | D. D.
| Koelbakken.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | E.
| Geilkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | F.
| Vaatkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | G.
| Vaste Vatergoot.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | H.H.H.
| Werkbank rondom de Meelkuip.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | I.
| Trap, opgaande naar de Werkbank.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | K. K.
| De Schoorſteenen der beide Ovens.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | L.
| Twee Trappen, afgaande naar den Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | M.
| Stookput.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | N.
| Koolbak, groot genoeg voor één Brouwt.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | O.
| De Eest.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | P. P.
| De Vuur- en Aschplaatſen‚ de eene boven de andere.
|-
| style="text-align: center; vertical-align: top;" | Q. Q.
| De beide tochtgaten.
|-
| style="text-align: center" | R.
| Schaal van 12 voeten Rhijnlands.
|-
|}

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/90

2015-10-14T14:14:05Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met '<div style="font-size: small;"> &emsp; PLAAT II. ''Bladz''. 15, en volgende. <c...'

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/89

2015-10-14T13:56:16Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met '<center> VERKLAARING DER <span style="...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude><center>

VERKLAARING 
DER 
PLAATEN.


In deze Beſchrijving der Bierbrouwerij voorkomende.
</center>

<center>
PLAAT I. ''Fig''. I. ''Bladz''. 13, en volgende.

Zijnde eene juiste afteekening der voornaame deelen 
van mijne Brouwerij.
</center>

<center>
''Fig''. II.

De platte grond.
</center>

{| style="font-size: small;"
|-
| style="text-align: center" | A.
| Groote- of Bierkeetel.
|-
| style="text-align: center" | a.
| Kleine- of Waterketel.
|-
| style="text-align: center" | B.
| Werk- of Meelkuip.
|-
| style="text-align: center" | C.
| Lek- of Ontvangbak.
|-
| style="text-align: center" | c.
| Heete Pomp.
|-
| style="text-align: center" | D. D.
| Koelbakken.
|-
| style="text-align: center" | E.
| Geilkuip.
|-
| style="text-align: center" | F.
| Vaatkuip.
|-
| style="text-align: center" | G.
| Vaste Vatergoot.
|-
| style="text-align: center" | H.H.H.
| Werkbank rondom de Meelkuip.
|-
| style="text-align: center" | I.
| Trap, opgaande naar de Werkbank.
|-
| style="text-align: center" | K. K.
| De Schoorſteenen der beide Ovens.
|-
| style="text-align: center" | L.
| Twee Trappen, afgaande naar den Stookput.
|-
| style="text-align: center" | M.
| Stookput.
|-
| style="text-align: center" | N.
| Koolbak, groot genoeg voor één Brouwt.
|-
| style="text-align: center" | O.
| De Eest.
|-
| style="text-align: center" | P. P.
| De Vuur- en Aschplaatſen‚ de eene boven de andere.
|-
| style="text-align: center" | Q. Q.
| De beide tochtgaten.
|-
| style="text-align: center" | R.
| Schaal van 12 voeten Rhijnlands.
|-
|}

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/36

2015-10-14T13:29:21Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'nat, terwijl dat in den Lekbak ſtaat, te zeer verhit word, het hout krom trekt, en het zelve doet vervuuren en verrotten. De Lekbak op het gemelde bedde, waterpas...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>nat, terwijl dat in den Lekbak ſtaat, te zeer verhit
word, het hout krom trekt, en het zelve doet
vervuuren en verrotten. De Lekbak op het gemelde
bedde, waterpas , neêrgezet zijnde‚ legt
men rondöm denzelven, tot aan den bovenkant
toe, mede een voet dik ebſlijk, leem, of potäarde,
en dekt dezelve, benevens den kant van den
Lekbak, met een tegel, of een rollaag van mopſteenen,
in ſterken tras gelegd, om het inwateren
voortekomen.

Het is voor een Brouwer zeer nut en voordee1ig‚
dat hij zelf de vernieuwingen en veranderingen
in zijne Brouwerij overlegge, ontwerpe, beveele,
en onder zijn geduurìg opzicht doe voltooiën:
want het‚ komt grootelijks aan op deugdzaam
werk, als mede op eene goede ſchikking in
eene Brouwerij, waar door veel tot gemak en
voordeel word toegebragt; immers het is met eene
Brouwerij gelegen als met veele andere bedrijven:
timmerlieden en metzelaars kunnen een beſtek
maken van een gewoon gebouw; maar in elke
Brouwerij komt wat bijzonders voor, dat buiten
den gewoonen regel valt. Hierom zal ik mij over
de verdere gereedſchappen van Losbakken‚ of
Loskuipen, heete en koude Pompen, en de werking
der laatstgemelden, door middel van Rosmolens,
niet uitlaaten. Deeze en meer andere werktuigen,
verſcheelen in alle, en wel voornamelijk
in grootere en kleindere Brouwerijën.

<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/35

2015-10-14T13:24:35Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'gaapen: dan laaten de duigen, in het aandrijven of aanſchroeven der banden, zich ligt te ſaamen nijpen, en ſluiten aan de binnenzijde zoo veel als noodig is....'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>gaapen: dan laaten de duigen, in het aandrijven
of aanſchroeven der banden, zich ligt te ſaamen
nijpen, en ſluiten aan de binnenzijde zoo veel als
noodig is. Doch, op dat den bodem niet eerder
als de duigen zouden te zaamen komen, moet,
voor dat de duigen worden aangepast, omtrent
om de andere voeg van den bodem, naar weêrseinden,
een zolderveer daar tusſchen ingeſtooken
worden, die men weder uittrekt eer men de Kuip
gaat drijven.

Zeer zelden vind men in Brouwerijën een Lek-
of Ontvangbak van ſteen. Ik keur dezelve af, om
dat men de tras, waar mede denzelven moet gemetzeld
worden, geen tijd kan geeven om te droogen.
Ze blijft dan week, geraakt uit de voegen
weg, en zoo den Bak nog al niet lek word, kan
men hem echter niet behoorlijk zuiveren.

Nooit maakt men, zoo veel mij bewust is, een
Lekbak van koper: want doordien denzelven altoos
in den grond moet geplaatst worden, zou
het koper aan de buitenzijde ligt, en zulks al
zeer ſpoedig doorroesten, en doodelijke onheilen
veroorzaaken.

Men blijve dan bij de gewoonte om hem van
hout, en wel om de hier vooren gegeeven rede,
van zeer droog best grijnenhout te maken. Voor
dat men hem ſteld, doet men den grond een voet
dieper, als den Lekbak ſtaan moet, uitgraaven;
dan ſpreid men een bedde van een voet dik zuiver
ebſlijk, leem of potaarde, waarin geen zand
vermengt is; om dat zand, of zandachtige aarde,
tegen een Lekbak aanleggende, door het heete<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/34

2015-10-14T13:18:29Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'ribben door middel van pinnen vereenigt, zoo zwellen de deelen boven de pinnen uit‚ en dit veroorzaakt boven iedere pin een put. Daarënboven, de pinnen zijn va...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>ribben door middel van pinnen vereenigt, zoo
zwellen de deelen boven de pinnen uit‚ en dit
veroorzaakt boven iedere pin een put. Daarënboven,
de pinnen zijn van endelings hout, en
drinken veel vocht in, het welk derzelver oppervlakte
altoos nat en ſlijmerig houd. Maar indien
men op elke rib eene ſchegswijze zwaluweſtaart,
zoo lang als de Koelbak, binnenwerks, moet
breed zijn, vastſpijkerd, en de benedenzijden van
de deelen naar de zwaluweſtaart uitbijteld, dan
kan men ze daar op tegen malkanderen, en tegen
de eerſte zijdelingſche kantdeel, digt aanſchuiven,
en‚ voor dat de tweede kantdeel aan de andere
zijde word ingepast (dezelve kantdeelen met eikklosſen
in de ribben ingezet, en hebbende naa
buitenwaards genoegzaame borſten, voor het wegwijken
wel geſteevigd zijnde), zeer vast aangedreven
worden. Het geen een gaaf en digt werk
geeft. De endelingſche kantdeelen worden naa het
drijven ingezet.

De Geilkuip maakt men van wageſchot, immers
van blank, zeer gaaf, hard en droog eikenhout,
dat over het kruis is gezaagd, en waar uit dus
het hart wegvalt; ſmal van duigen, op datze zig
te beter naar de rondte van den bodem zouden
voegen, als mede wat ſmal van bodemſtukken,
om het kromtrekken derzelve voor te komen. De
bodemſtukken der kuipen worden op den kant gelijk,
naar den winkelhaak, afgeſtreeken‚ of op het
hoogst een halve linie, of 1/24‚ duim meerder aan
de benedenzijde; maar de duigen moeten aan de
buitenzijde, in de voegen, omtrent ⅛ duim wijd<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/33

2015-10-14T13:11:52Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'zijne nieuwherbouwde Brouwerij liet bezichtigen, onderrigte hij mij teffens (zoo ik het wel begreepen en onthouden hebbe), dat bij het loflijk Genootſchap der Pro...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>zijne nieuwherbouwde Brouwerij liet bezichtigen,
onderrigte hij mij teffens (zoo ik het wel begreepen
en onthouden hebbe), dat bij het loflijk Genootſchap der Proefondervindelijke Wijsbegeerte,
te Rotterdam, beweezen was, dat de omloopen
der ovens geene brandſtoffen bezuinigen, gelijk
men zich verbeeld dat dezelve uitwerken, door
dat men dus de hitte van het vuur langs de zijden
van de ketels omleid, en dezelve bijna zoo
lang, als de ketels in het ronde ſtrekken, daar bij
behoud: want dat het bij gedaane proefneemingen
ontwijfelbaar gebleeken is, dat de loodregt opgaande
vlam en gloed van het ſtookzel veel meer
toebrengt tot het heet maken en kooken der ketels,
als de zijdelingſche hitte. Waarom men mogelijk
beter zoude doen met de omloopen weg te
laaten, de ovens ruimer te metzelen, en de bodems
der ketels geheel bloot te geeven voor de
aandoening van de rechtöpgaande vuurdeelen.

<center>
''Over de Kuipen en Koelbakken.''
</center>

De Werkkuip, den Ontvang- of Lekbak onder
dezelve, en de Koelbakken moet men doen maken
van Riga’s zeer droog grijnenhout, om dat
het eikenhout door het heete nat te veel optrekt,
krimpt en vervuurd. Hoe wigtiger het grijnenhout
is, en hoe meerder met terebintijn vervuld, zoo
veel te beeter is het.

De deelen der Koelbakken doet men op zwaluwe
ſtaarten, dwars door alle dezelve heengaande,
vast leggen. Want indien men de deelen met de<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/30

2015-10-14T13:07:04Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>kooken, waar aan, door den tijd, al ſpoedig een
nieuwe ketel beſpaard word. Behalven dat de ketels
aan de buitenzijden mogelijk zoo veel ſlijten
door het roest, als door een voorzichtig en behoorlijk
gebruik.

<center>
''Over de beste Ovens.''
</center>

Om bevrijd te zijn van alle rook, en de brand
ſtof, voornaamelijk de kolen, door een ſterken
trek geweldig te doen vlammen en aanheeten,
moeten de ovens zoo gemaakt worden, dat den
omloop achter in den oven aan de eene of andere
zijde opgaa, en met een bijna vollen kring rondom
de ketel loope, en naast zijn aanvang (daar
van door een gedeelte digt muurwerk afgeſcheiden
zijnde) zich in de hoogte verheffe, en door een
gemetzelde pijp van 8, 10 of 12 duimen holte,
nevens den nok van het dak der Brouwerij
werde uitgeleid, om voor de valwinden bevrijd te
zijn. In de genoemde pijp moet even boven de
ketel, of wat hoger, doch zoo, dat men ’er van
den werkbank gemakkelijk bij reiken kan, een
ijzeren raam, met een dito ſchuif, geplaatst worden,
om door derzelver geheele of gedeeltelijke
ſluiting, het vuur naar vereisch te dempen of‚
verminderen. Eene afteekening van zoodanigen
oven, vind men, hier achter, in Plaat III. Dat dezelve
bij uitſtek goed zij, getuigd bij mij de eigen
bevinding.

[[Image:De Bierbrouwer Plaat III.jpg|400px|thumb|center]]

Dan, in het jaar 1785, de eer genietende, dat
de jonge Heer de monchij te ''Rotterdam'', mij<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/30

2015-10-14T13:06:37Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'kooken, waar aan, door den tijd, al ſpoedig een nieuwe ketel beſpaard word. Behalven dat de ketels aan de buitenzijden mogelijk zoo veel ſlijten door het roest...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>kooken, waar aan, door den tijd, al ſpoedig een
nieuwe ketel beſpaard word. Behalven dat de ketels
aan de buitenzijden mogelijk zoo veel ſlijten
door het roest, als door een voorzichtig en behoorlijk
gebruik.

<center>
''Over de beste Oven''
</center>

Om bevrijd te zijn van alle rook, en de brand
ſtof, voornaamelijk de kolen, door een ſterken
trek geweldig te doen vlammen en aanheeten,
moeten de ovens zoo gemaakt worden, dat den
omloop achter in den oven aan de eene of andere
zijde opgaa, en met een bijna vollen kring rondom
de ketel loope, en naast zijn aanvang (daar
van door een gedeelte digt muurwerk afgeſcheiden
zijnde) zich in de hoogte verheffe, en door een
gemetzelde pijp van 8, 10 of 12 duimen holte,
nevens den nok van het dak der Brouwerij
werde uitgeleid, om voor de valwinden bevrijd te
zijn. In de genoemde pijp moet even boven de
ketel, of wat hoger, doch zoo, dat men ’er van
den werkbank gemakkelijk bij reiken kan, een
ijzeren raam, met een dito ſchuif, geplaatst worden,
om door derzelver geheele of gedeeltelijke
ſluiting, het vuur naar vereisch te dempen of‚
verminderen. Eene afteekening van zoodanigen
oven, vind men, hier achter, in Plaat III. Dat dezelve
bij uitſtek goed zij, getuigd bij mij de eigen
bevinding.

[[Image:De Bierbrouwer Plaat III.jpg|400px|thumb|center]]

Dan, in het jaar 1785, de eer genietende, dat
de jonge Heer de monchij te ''Rotterdam'', mij<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/31

2015-10-14T13:02:43Z

Kees: /* Geen tekst */

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/29

2015-10-14T12:58:19Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'de onderſte deelen van de brandſtukken, geduurende het brouwen, altoos bevochtigd blijven, daar de bovendeelen van de brandſtukken, terwijl het nat op het meel...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>de onderſte deelen van de brandſtukken, geduurende
het brouwen, altoos bevochtigd blijven, daar
de bovendeelen van de brandſtukken, terwijl het
nat op het meel ſtaat te trekken, al veeltijds, zoo
’er niet wel en genoegzaam is doorgeſtookt; ſisſend
heet worden. Hier uit zou ik dan meenen
te mogen beſluiten, dat de brandſtukken naar boven
zoo zwaar behooren genoomen te worden
als onder. Ik weet het gewigt niet van de onderſcheidene
bladen koper, maar zal mij echter onderwinden
eene bepaaling te maken omtrent de
dikte van het koper, dat tot een Brouwketel,
mijns bedunkens, vereischt word. Een bodem
van een ketel van 135 tonnen, behoeft geen 2
duimen dik te wezen, gelijk ik geloof datze, door
al te winzuchtige koperſlagers, wel eens bezorgt
worden. ⅜ Duim voor den bodem, ¼ duim voor de
brandſtukken, en ⅛ duim voor de bovenſtukken,
dunkt mij, dat voor zoodanigen ketel genoegzaam
is.

Voor een ketel van 70 tonnen ¼ duim voor
den bodem, 3/16 duim voor de brandſtukken, en
1/12 duim voor de bovenſtukken.

Voor een ketel van 30 tonnen, 3/16 duim voor
den bodem, ⅛ duim voor de brandſtukken, en 1/16
duim voor de bovenſtukken. Men zal gereedelijk
oordeelen dat deeze maat te min bepaald is, dat
zoodanig ſaamengeſtelde ketels te zwak zouden
zijn, en te rasch verſleeten wezen. Doch men
neeme in aanmerking, dat dikke ketels de hitte
van het vuur minder doorlaaten dan dunne ketels,
dewelke in korter tijd en met minder vuur<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/26

2015-10-14T12:44:54Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'beloop der ketels, en daar op de bovenrand vast ſpijkerd. Ik twijfel of de hier gemelde brandranden wel algemeen in gebruik zijn, maar ik hou ze zeer nuttig om...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>beloop der ketels, en daar op de bovenrand vast
ſpijkerd.

Ik twijfel of de hier gemelde brandranden wel
algemeen in gebruik zijn, maar ik hou ze zeer
nuttig om de ſlangen of omloopen der ovens, 2 of
3 ſteenen beneden dezelve, daar tegen aan te ſluiten,
om dus het hooger opklimmen van de vlam,
hitte en rook te beletten. Doch zoo men de ovens
zonder omloopen maakt, heeft men dezelve volſtrekt
niet nodig.

Een nieuwe ketel willende doen maken, accordeert
men gewoonlijk met een koperſlager, naar
dat de markt van het koper is, tegens 14 of 15
ſtuivers het pond, de nagels en arbeidsloonen ’er
onder begreepen. Doch zommige van die vrienden
leggen ’er dan op toe, om veel ponden te
leeveren, en beſtellen voornamelijk den bodem,
en ook de brandſtukken, onmaatig dik. Het
ſchijnt zeker, dat een ketel in ’t midden van den
bodem, en de brandſtukken onder, naast den bodem,
het zwaarſte moeten wezen, en dat de dikte
van het koper, opwaarts aan, van langzamer
hand moet verminderen. Doch het is mij door
gaands voorgekomen, dat een bodem , die ſchoon
en blank gehouden word, gelijk zulks behoord,
nooit doorſlijt, maar dat de eerſte gaatjes vallen
in het midden, en aan de bovenëinden van de
brandſtukken. Dit word, zoo als ik meen wel
opgemerkt te hebben, aan de buitenzijde van de
ketels, veroorzaakt door het zuur dat de brandſtoffen
uitgeeven, en aldaar een invreetend groen
roest verwekt; als mede, om dat een bodem en<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/25

2015-10-14T12:40:33Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>wijdte boven aan, en 8¾ voeten diepte, met
één bodemſtuk van ten minſten 6‚ voeten over de
middellijn, om de nagels, gelijk ook de verdubbeling
van het koper aan den bodemnaad, voor
de verteering door het vuur, in het muurwerk te
verbergen.

Geeve hier agter, in Plaat II, eene afbeelding
van vijf bijzondere vormen van ketels, de eene
over de andere getrokken.

[[Image:De Bierbrouwer Plaat II.jpg|400px|thumb|center]]

Ik ben geen Wiskundige, maar vermits ik bij
onderrigting weet dat een ketel van 12 voeten
diep, 12 voeten wijd boven, en 6 voeten op den
bodem, 135 tonnen groot is, dan kan men met
het oog, volgens de gegeeve teekening, genoegzaam
zeker afmeeten dat Fig. 2, 3 en 4 zoo veel
kunnen bevatten als Fig. 1; en Fig. 5‚ die een
halfbolrond is van 12 voeten wijd, en 6 voeten
diep, half zoo veel als de vorigen.

De kerels moeten worden ſaamengeſteld uit één
bodemſtuk, ruim zoo groot als de binnenruimte
der ovens, uit 6 of 8 brandſtukken, ſtrekkende
van den bodem tot de helft der hoogte van de
ketels, en uit 6 of 8 verhoogſtukken, om de bovenſte
helft van de ketel uit te maken.

De bovenkanten van de brandſtukken moeten,
naar den winkelhaak, buitenwaards, omtrent ter
breedte van 3 duimen, omgeſlagen worden, om
voor een brandrand te dienen, en die van de verhoogſtukken
op dezelfde wijze, om te dienen tot
dekking van het opperſte muurwerk der ovens,
waar op men veilingen legd, gezaagd naar het<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/25

2015-10-14T12:38:30Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>wijdte boven aan, en 8¾ voeten diepte, met
één bodemſtuk van ten minſten 6‚ voeten over de
middellijn, om de nagels, gelijk ook de verdubbeling
van het koper aan den bodemnaad, voor
de verteering door het vuur, in het muurwerk te
verbergen.

Geeve hier agter, in Plaat II, eene afbeelding
van vijf bijzondere vormen van ketels, de eene
over de andere getrokken.

[[Image:De Bierbrouwer Plaat II.jpg|400px|thumb|center]]

Ik ben geen Wiskundige, maar vermits ik bij
onderrigting weet dat een ketel van 12 voeten
diep, 12 voeten wijd boven, en 6 voeten op den
bodem, 135 tonnen groot is, dan kan men met
het oog, volgens de gegeeve teekening, genoegzaam
zeker afmeeten dat Fig. 2, 3 en 4 zoo veel
kunnen bevatten als Fig. 1; en Fig. 5‚ die een
halfbolrond is van 12 voeten wijd, en 6 voeten
diep, half zoo veel als de vorigen.

De kerels moeten worden ſaamengeſteld uit één
bodemſtuk, ruim zoo groot als de binnenruimte
der ovens, uit 6 of 8 brandſtukken, ſtrekkende
van den bodem tot de helft der hoogte van de
ketels, en uit 6 of 8 verhoogſtukken, om de bovenſte
helft van de ketel uit te maken.

De bovenkanten van de brandſtukken moeten,
naar den winkelhaak, buitenwaards, omtrent ter
breedte van 3 duimen, omgeſlagen worden, om
voor een brandrand te dienen, en die van de verhoogſtukken
op dezelfde wijze, om te dienen tot
dekking van het opperſte muurwerk der ovens,
waar op men veilingen 1egd, gezaagd naar het<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/27

2015-10-14T12:38:10Z

Kees: /* Geen tekst */

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/21

2015-10-14T12:35:57Z

Kees:

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>peekel van het zout, zoo voor het verzaalen als
verzoomeren te beſchutten: want ''hier'', hier- benevens
aan het rot of ’t vervuuren van het hout
aan een Geilkuip of de Koelbakken, gelijk me
de aan den Ontvang- of Lekbak onder de Werkkuip,
is de waare oorzaak te vinden van de zomer
in het Bier, zoo verdervelijk aan de Bieren,
en zoo verdrietig, ſchand- en ſchadelijk voor een
Brouwer.

Verder zij alles, zoo veel doenlijk, tot gemak
ingerigt en wel onderhouden: want dit geeft moed
aan het werkvolk, het geen evenwel, in eene neeringrijke
Brouwerij, meer als genoeg te torsſen,
te ſjouwen en te bezorgen heeft. Ik geeve hier agter,
in Plaat I, eene afteekening van mijn’ eigene
Brouwerij, die, alhoewel dezelve niet tot het
meeste gemak is ingerigt, echter een zeer geregelde
ſchikking heeft.

[[Image:De Bierbrouwer Plaat I.jpg|400px|thumb|center]]

<center>
''Over de voordeeligſte Ketels.''
</center>

De Brouwketels worden zeer zeldzaam anders
gemaakt als van natuurlijk en onvermengd zuiver
koper, dat is van rood koper: want nergens word
uit eenige Mijnen geel koper gegraaven. Dit is een
mengzel te ſaamen geſmolten van rood koper en
kalmeiſteen; hoe meer, hoe digter en gladder het
koper geſlagen is, zoo veel te duurzaamer zal het
zijn. Ondiepe ketels, bij voorbeeld zulke, die
de gedaante van en zoo veel of weinig meerder
diepte hebben dan een halven bol, worden rasſcher
heet, kunnen met minder vuur aan het kooken<noinclude><references/></noinclude>

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/23

2015-10-14T12:35:03Z

Kees: /* Geen tekst */

Pagina:De Bierbrouwer.djvu/25

2015-10-14T12:32:43Z

Kees: /* Onbewerkt */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'wijdte boven aan, en 8¾ voeten diepte, met één bodemſtuk van ten minſten 6‚ voeten over de middellijn, om de nagels, gelijk ook de verdubbeling van het kop...'

<noinclude><pagequality level="1" user="Kees" /></noinclude>wijdte boven aan, en 8¾ voeten diepte, met
één bodemſtuk van ten minſten 6‚ voeten over de
middellijn, om de nagels, gelijk ook de verdubbeling
van het koper aan den bodemnaad, voor
de verteering door het vuur, in het muurwerk te
verbergen.

Geeve hier agter, in Plaat II, eene afbeelding
van vijf bijzondere vormen van ketels, de eene
over de andere getrokken.

Ik ben geen Wiskundige, maar vermits ik bij
onderrigting weet dat een ketel van 12 voeten
diep, 12 voeten wijd boven, en 6 voeten op den
bodem, 135 tonnen groot is, dan kan men met
het oog, volgens de gegeeve teekening, genoegzaam
zeker afmeeten dat Fig. 2, 3 en 4 zoo veel
kunnen bevatten als Fig. 1; en Fig. 5‚ die een
halfbolrond is van 12 voeten wijd, en 6 voeten
diep, half zoo veel als de vorigen.

De kerels moeten worden ſaamengeſteld uit één
bodemſtuk, ruim zoo groot als de binnenruimte
der ovens, uit 6 of 8 brandſtukken, ſtrekkende
van den bodem tot de helft der hoogte van de
ketels, en uit 6 of 8 verhoogſtukken, om de bovenſte
helft van de ketel uit te maken.

De bovenkanten van de brandſtukken moeten,
naar den winkelhaak, buitenwaards, omtrent ter
breedte van 3 duimen, omgeſlagen worden, om
voor een brandrand te dienen, en die van de verhoogſtukken
op dezelfde wijze, om te dienen tot
dekking van het opperſte muurwerk der ovens,
waar op men veilingen 1egd, gezaagd naar het<noinclude><references/></noinclude>