Bestand:Perzik 0.jpeg

2025-03-19T12:22:42Z

Brendan:

Bestand:Kweepeer 0.jpeg

2025-03-19T12:22:37Z

Brendan:

Bestand:Perzik 1.jpeg

2025-03-19T12:17:30Z

Brendan:

== Beschrijving ==
Brouwen met perzik

Bestand:Perzik 1.jpeg

2025-03-19T12:17:16Z

Brendan: Brouwen met kweeperen

== Beschrijving ==
Brouwen met kweeperen

Bestand:Kweepeer 3.jpeg

2025-03-19T12:17:10Z

Brendan: Brouwen met kweeperen

== Beschrijving ==
Brouwen met kweeperen

Bestand:Kweepeer 2.jpeg

2025-03-19T12:17:03Z

Brendan: Brouwen met kweeperen

== Beschrijving ==
Brouwen met kweeperen

Bestand:Kweepeer 1.jpeg

2025-03-19T12:16:53Z

Brendan: Brouwen met kweeperen

== Beschrijving ==
Brouwen met kweeperen

Brouwen met fruit

2025-03-19T12:10:20Z

Brendan:

Fruit kan een interessante toevoeging aan vele bieren brengen.
Sommige ruchten, zoals krieken of sinasappel schil worden veel gebruikt, en daar zul je vast ook online goeie werkweizes voor vinden, daarentegen zijn er ook zat vruchten waar je misschien niet direct een brouw handleiding voor vind.

Dit artikel poogt onze kennis op het brouwen met fruit uit te breiden, dus mocht jij iets nieuws geprobeerd hebben, breid alsjeblieft dit artikel verder uit :-)

== Steen Vruchten ==
Een methode die nu enkele keren is gebruikt om steen vruchten (specifiek ''Kweepeer'' ([https://drive.google.com/drive/folders/1iwg0-3zn8TLM3uViwesxiAYkJgAIg5g2?usp=drive_link kweeporter]) en ''Perzik'' ([https://drive.google.com/drive/folders/1HRn7pOfegECSTjgovUYa3qeBwCKywM-P?usp=drive_link perzik weizen])) te verwerken in bier is om de smaak stoffen uit het vruchtvlees te koken.

Je wil je vrucht dan in kleine stukjes (1/8 partjes ofzo) sneiden en dit in kokend water op zetten.
Na een tijdje zou het vruchtvlees het meerendeel van zijn smaak verloren moeten hebben en zou deze smaak in het kookvocht moeten zitten.
Nu kan je het vrucht vlees van het kookwater scheiden, probeer ook verder de laatste beetjes vocht (en dus smaak) uit het vruhtvlees te halen, met bijvoorbeeld een kaasdoek.
Nu kan je het kookvocht verder in koken of zo gebruiken. 
'''LET OP''': Met deze methode is er kans dat je pectines in je kookvocht hebt, als je het in kookt kan je deze er vaak uit scheppen, anders kan je ook Pectinase gebruiken. 
'''LET OP''': Als je vruht veel vluchtige aromas heeft dan wil je de kook tijd natuurlijk minimalizeren.

Een alternatieve methode is om het vruchtvlees met een blender verder nog kapot te maken en er pectinase bij te gooien, pectinase wil alleen wel idealiter een paar uur de pectines kunnen afbreken, dus afhankelijk van je tijds situatie is dit mogelijk niet de beste optie.
Hierna kan je met behulp van een zeef of een kaasdoek het vruchtvlees van de smaak makers scheiden, om ze vervolgens toe te voegen aan het bier.

== Rabarber ==
Tot nu toe is er een keer met ''rabarber'' gebrouwen ([https://drive.google.com/drive/folders/1-D_IiAvRmp3oy1ZLNbkvUCETc5OdZfgD?usp=drive_link rabarber weizen]), toen was de rabarber eerder in gekocht en in de vrieser gelegd, dit had als gevolg dat de rabarber een stuk zachter was geworden (en mogelijk daardoor ook meer smaak af liet).
Vervolgens is dit in een hopsok toegevoegd en 15 minuten meegekookt.

De smaak van de rabarber is fijn door gekomen, de zuurheid was niet heel drastisch, en de smaak was ook enigsinds licht, maar ze waren allebij zeker in het eind product te proeven.

Kruiden

2025-03-19T11:54:19Z

Brendan: /* Fruit bier */

{{Brouwingrediënten/Inhoud}}

= Wat voegt het er eigenlijk aan toe =

== Kruiden ==

=== Veel gebruikt ===

=== Exotisch ===

=== Gruit / Gruyt / Gruut / Koyt / Kuit ===
Het gebruikt van Gruit (ook wel gruyt, gruut, koyt of kuit genoemd) was erg gebruikelijk in de lage landen rondom de middeleeuwen. Er doen zich veel verhalen de ronde over gruit, het ontstaan, van wanneer tot wanneer dit gebruikt werd, of het al dan niet verdreven werd door de introductie van hop, en waar het precies uit bestond. Uiteindelijk bestond gruit vooral uit een mengels aan kruiden die gebruikt werden in bier om het meer smaak te geven en soms ook beter te conserveren.

Vooral de samenstelling van gruit zijn aardig wat studies naar gedaan. Het lijkt er op dat de exacte samenstelling vooral af hing van van waar het bier werd gebrouwen en de tijd waarin het werd gebrouwen. Kortom: op basis van beschikbaarheid, populariteit en experimenten. Hierbij was het niet ongebruikelijk om, bedoeld of onbedoeld, kruiden te gebruiken die (licht) giftig of hallucinerend waren.

In 2023 hebben Pieter, Erwin en Roy een gruitbier gebrouwen op basis van Iers mos, rozemarijn, salie en absintalsem, waarbij de laatste vooral voor de bitterheid zorgde (zie Google Drive).

Meer interessante bronnen over gruit zijn te vinden in het [[Literatuur#Gruit|Literatuuroverzicht]].

== Overige toevoegingen ==

Sinaasappel schil (gedroogd)

=== Iers Mos ===

Iers mos word wel vaker aan bier toe gevoegd, maar niet specifiek voor de smaak.
Iers mos helpt met het 'klaren' van je wort, dit zorgt er dus voor dat de eiwitten in je bier makkelijker uitvlokken, wat zorgt dat dit niet in je vergistingsvat (en uiteindelijk flesjes) komt.

Iers most wil je vaak een kwartiertje voor het einde van de kook toevoegen. Men zegt dat je ''een halve theelepel per 10 liter wort'' nodig hebt. 
Afhankelijk van de mouten die je gebruikt doet iers mos misschien niet zoveel, vooral als je bang bent voor een overtollige hoeveelheid eiwitten dan is het misschien verstandig om iers mos toe te voegen.

=== Fruit bier ===
Fruit kan in diverse biersteilen wel eens gebruikt worden. Je hebt natuurlijk de bekende kriek stijlen, die rood fruit benutten, maar niks weerhoud ons ervan om diverse andere kruiden te gebruiken.

Als je zelf nou ook graag eens iets met fruit wil brouwen, dan kan je op de pagina [[brouwen met fruit]] meer informatie hierover vinden

==== Rabarber ====
Rabarber staat bekend om zijn zurige en frisse smaak.

Hij de BBG hebben wij een keer geprobeerd met rabarber te brouwen, en dit is best goed gelukt toen, wel moet er gezegd worden dat de smaak van de rabarber een achtergrond toon bleef, en dat hij niet bijzonder veel zuurheid toevoegde (wat wel jammer was aangezien wij een Berliner Weizen wouden maken).

De rabarber tonen waren zeker wel op te merken en voegde ook echt iets toe aan het bier.

'''gebruik''': er is gebleken dat rabarber al heel snel zacht en zompig word in de koelkast.
Voor het brouwen hebben wij de rabarber in stukken (circa 5 centimeter) gesneden en in hop sokken in de pan geworpen.

==== Kweepeer ====
De kweepeer is een harde vrucht die niet veel voorkomend is. Hij heeft een beetje een lichte doch volmondige smaak, een beetje zoet en een beetje zuur.

Tot nu toe is hij alleen nog maar gebruikt bij de [https://drive.google.com/drive/folders/1iwg0-3zn8TLM3uViwesxiAYkJgAIg5g2?usp=drive_link kweeporter], hierin proef je goed het zuurtje van de kweepeer terug, als wel wat van zijn eigen smaken.

=== Honing ===
Honing is een niet heel veel voorkomend ingrediënt, wat voornamelijk in de [[Bier Stijlen#Braggot | braggot]] stijl gebruikt word.
Honing voegt vergistbare suikers toe en geeft een bloemig karakter aan je bier. Houdt er wel rekening mee dat honing langzamer vergist, omdat er complexere suikers in zitten. Hierdoor kan je hoofdvergisting meer tijd nodig hebben.

Een voorbeeld van hoe te veel honing en te snel bottelen kan leiden tot explosief bier, is te vinden in de Honing Blond (zie Google Drive).

Brouwen met fruit

2025-03-19T11:50:17Z

Brendan: Nieuwe pagina aangemaakt met 'TODO'

TODO

Maischen

2025-03-09T15:38:11Z

Brendan: /* Afmaischen: 78 °C */

{{Brouwhandleiding/Inhoud}}
Maischen is het deel van het brouwproces waarin je het [[Definities|beslag]] steeds opwarmt naar een specifieke temperatuur en daar even laat rusten. Dit zorgt ervoor dat de enzymen die de mout zitten hun werk kunnen doen en de zetmelen in de moutkorrels om kunnen zetten in eiwitten, vergistbare suikers en niet-vergistbare suikers.

Heb je vragen? Roy is Maischmeester (zie: [[Beslagmeester]]) en kan je vast helpen!

== Stappen ==

Notitie: in plaats van het uitvoeren van verschillende temperatuurstappen, kan je ook gebruik maken van het [[Brewer's Window]].

=== (Optioneel) Eiwitrust: 50-52 °C ===
De eiwitrust op 50-52 °C heeft als doel om het vetlaagje om de moutkorrels op te lossen, zodat de eiwitten vrij kunnen komen. Eiwitten zorgen stabiliteit van de schuimkraag van je bier; zodat hij niet zo snel doodslaat.

Het mouten van graan is de afgelopen jaren zoveel verbeterd, dat deze stap vaak niet meer nodig is. Je kan overwegen deze stap alsnog te doen als:

* Je veel ongemout graan gebruikt in je recept
* Je zeker wil zijn van een (extra) stabiele schuimkraag. Let op; dit kan ook resulteren in een biertje dat te vele schuimt omdat de schuimkraag te stabiel is (zoals bij een Duvel).

=== β-Amylase stop: 60-62°C ===
De β-Amylase stop vindt plaats op 60-62°C, wat de ideale temperatuur is voor het β-amylase enzym. Dit enzym breekt de kleine uitsteeksels van de zetmeelketens af, wat resulteert in glucose, maltose en maltotriose. Dit zijn enkelvoudige suikers, wat vergistbare suikers zijn.

Met andere woorden: deze stap zorgt er voor dat er suiker vrijkomt die door de gist omgezet kan worden in alcohol en koolzuur.

=== α-Amylase stop: 70-72 °C ===
De α-Amylase stop vindt plaats op 70-72 °C, wat de ideale temperatuur is voor het α-amylase enzym. Dit enzym breekt de resterende zetmeelketens op in kortere ketens. Dit resulteert in meervoudige suikers, die niet vergistbaar zijn.

Met andere woorden: deze stap zorgt er voor dat er suiker vrijkomt die voor de zoetheid van het bier zorgen.

=== Afmaischen: 78 °C ===
Het afmaischen gebeurt op 78 °C. Op deze temperatuur gaan de enzymen in de mout kapot en stoppen ze met werken. Dit zorgt er voor dat bovenstaande processen niet meer plaats vinden terwijl je aan het filteren bent (en het beslag / de wort misschien afkoelt). Een positief bijkomend effect is dat het beslag tijdens het filteren wat warmer is, wat voor een lagere viscositeit zorgt en de kans op een verstopt filterbed verlaagt.

Afmaischen op een hogere temperatuur is niet aan te raden, omdat er de kans bestaat op caramelisatie van suikers en andere bijproducten die de smaak kunnen beinvloeden.

NOTE: online zijn de nodige discussies te vinden of afmaischen werkelijk nodig is. Het zorgt op zichzelf niet voor een proces wat je bier nodig heeft en als alle suikers al uit de mout zijn gemaischt, kan er tijdens het filteren ook niet zo veel meer veranderen. Roy is echter van mening dat het toch een zinvolle stap is om te doen, zoals hierboven uitgelegd.

==Uitvoering - Brouwketel ==
Sinds 2021 is het BBG in het bezig van een [[Brouw ketel | Brouwketel]]. Deze maakt het makkelijker om te brouwen, doordat bijvoorbeeld een maischschema van tevoren te programmeren is.

=== Benodigdheden ===
* Geschoten mout
* Water
* Schoongemaakte brouw ketel + Mout korf (cilinder waar het mout in zit)

==== Uitleg mout korf ====
De mout korf bestaat uit enkele delen, de omhulsing, de boven en onder plaat en de centrale ''stijg pijp''.
De stijg pijp is hol, dit is om overstromingen tegen te gaan, mocht het water namelijk te hoog komen (als de pomp bijvoorbeeld te hard pompt en je mout niet genoeg water doorlaat) dan wil je niet dat het de ketel uit klots.
Verder heeft de stijg pijp ook een dopje wat je er op kan draaien om te voorkomen dat graan door de stijg pijp heen valt wanneer je de mout korf vult met mout.

=== Stappen Plan ===
Eerst wil je de brouwketel en de mout korf goed schoonmaken, zie de [[Brouw ketel | schoonmaak instructies]]

Wanneer deze schoon is kan je er water in doen (hiervoor kan je de tuinslang gebruiken samen met de water slang waarmee ook bijvoorbeeld de soep pannen gevuld worden) en dit alvast verwarmen tot de temperatuur die het bij voor de eerste stap van je Maishen nodig zal hebben. ('''tip''', doe de deksel op de ketel, dan warmt die sneller op) 
''Terwijl het water op warmt kan je het mout gaan schroten''

Vul de mout korf zoals beschreven staat in de handleiding van de brouwketel en laat deze rustig het water in zakken. '''let op''' het water heeft tijd nodig om in het mout te komen, heb dus geduld tijdens het laten zakken.

Wanneer dit allemaal mooi in elkaar gezet is kan je het brouwschema aan zetten, doe zet nu ook de pomp aan (knopje onderaan de ketel, naast het aan uit knopje van de PCB), '''let op''' dit mag alleen als het kraantje van de pomp (boven aan de pomp slang) ook open staat.
Als je beslag slecht door loopt kan je altijd een beetje met het pomp kraantje spelen om de water toevoer te verminderen, zolang je hem maar niet dicht (of bijna dicht) doet.

Tijdens het Maischen is het vaak verstandig om met de BBG [[Spatels#Motivator | motivator]] (en dus '''niet''' die van de soos, want vet) je beslag regelmatig te roeren, om kanalisering te voorkomen, zo verhoog je het rendament van je bier.

Terwijl de brouwketel aan het maischen is is het verstandig om alvast een grote pan water op te zetten (op het fornuis) zodat deze klaar is wanneer je naar de [[filteren | filter stap]] toe gaat, dit water wil je rond de 80 graden hebben.

==Uitvoering - Pannen==

Brouwen kan je ook op de "ouderwetse" manier doen, door pannen te gebruiken.
Het nadeel is dat dit meer handmatig werk vereist en dat het wat makkelijker is om een fout te maken tijdens het maischen. Daarnaast duurt het maischen vaak iets langer dan met de brouwketel.

Het voordeel is dat je met de pannen een grotere oplage kan brouwen: tot 45L kookvolume, wat vaak neer komt op ongeveer 40L in het brouwvat. Sommigen zullen zeggen dat een bijkomend voordeel is dat je wat makkelijker fouten maakt tijdens het maischen; tenslotte leer je door fouten te maken.

===Benodigdheden===
* [[Receptenhandleiding#Maisschema|Maischschema]];
* 2x RVS pannen uit de Bolkkeuken (30L per stuk) of de BBG brouwpan (zie hieronder)
* Grote roerspatel / "De Motivator";
* [[Thermometer]];
* [[Refractormeter]];

==== RVS pannen of de BBG Brouwpan ====
Het is eventueel ook mogelijk om te maischen in de BBG brouwpan (50L), maar dit heeft de volgende nadelen:

* Voor [https://docs.google.com/document/d/1er9gG1VCQTzRwqQ6GbeQgX2DkrSfFIt1DgZicKI1MZ4/edit zwaardere bieren] zou het kunnen dat je beslag (maischwater + geschrote mout) hier niet in past.
* Tijdens het maischen is het handig om de wort op te vangen in de BBG brouwpan voor het koken. Het is dan niet handig als hier dan nog beslag in zit wat nog gefilterd moet worden.

===Stappenplan===

Het allerbelangrijkste tijdens het maischen in pannen:
<blockquote>'''Roer (zeer) regelmatig zolang het vuur onder de pan aan staat, met name op de bodem!'''</blockquote>
Doe je dit niet, dan carameliseert er mout en suikers op de bodem van de pan, wat sterke invloed heeft op de smaak en kleur van je bier.

==== 1. Maischwater opzetten ====
Breng het maischwater op temperatuur voor het inmaischen. Neem de eerste temperatuur van je maischschema en tel hier 2°C bij op. Bij het storten van de mout zal de temperatuur van het beslag namelijk nog wat dalen.

Zet het maischwater al op tijdens het [[Schroten|schroten]]; het kan even duren voordat dit volume op temperatuur is. Je kan de industriebrander van de keuken gebruiken voor wat meer umpfh. Vergeet niet regelmatig de temperatuur te controleren terwijl je bezig bent met schroten.

==== 2. Inmaischen ====

Zorg dat je inmaischt op minstens 50°C om [[Oxidatie|oxidatie]] te voorkomen.
# Zet de waakvlam aan van de pit die je wil gebruiken en zet de pan met heet water op het gasfornuis.
# Voeg al roerende het schrootmout toe.
# Controleer de temperatuur. Warm het beslag eventueel op tot de temperatuur van de eerste maischstap indien de temperatuur te hard is gedaald.[[#roeren|Roeren!]]
# Houd de pan op deze temperatuur gedurende de "rusttijd" aangegeven in het maischschema. Vaak is het genoeg om de pit op de waakvlam te houden. Zet het vuur weer aan als de pan meer dan 2°C afkoelt[[#roeren|Roeren!]]
# Zet het vuur aan zodra de rusttijd is verstreken en verhoog naar de volgende temperatuur in het maisschema.[[#roeren|Roeren!]] Meet tijdens het verwarmen regelmatig de temperatuur. Het is aan te raden om niet te hard te stoken, met maximaal 2°C per minuut. Draai de gaspit naar de waakvlam, 2°C voor je de temperatuur hebt bereikt. Vaak schiet de temperatuur namelijk nog een paar graden door.
# Herhaal stap 4 en 5 voor alle stappen in maischschema. Tip: zet ook alvast het [[Filteren|spoelwater op voor het filteren]].
# Draai de gaspit(ten) uit (ook de waakvlam uit!) en ga verder met het [[Filteren]].

[[Bestand:inmaischen.jpg|thumb|none|320px|Schroot toevoegen aan het maischwater.]]

Brouwingrediënten

2025-02-23T21:57:18Z

Brendan:

{{Brouwingrediënten/Inhoud}}

= Ingredienten =
Om bier te brouwen heb je bepaalde ingrediënten nodig, volgens het originele [https://nl.wikipedia.org/wiki/Reinheitsgebot reinheidsgebot] mocht dit alleen water, gest en hop bevatten, maar heden dag zien wij naast deze 3 basis ingrediënten vaak ook nog andere toevoegingen terug komen in de bieren die wij drinken.

Om goed bier te maken hebben we ingrediënten nodig, afhankelijk van je recept zul je dan wel meer dan wel minder van bepaalde ingrediënten nodig hebben
'''tip''': Kijk voordat je besteld even of je nog restjes van eerdere brouw sessies kan gebruiken (zie [[Brouwmaterialen#Mout tonnen| brouwmaterialen/mout_tonnen]])

===Winkels===

De volle selectie winkels is momenteel licht outdated, maar een webwinkel waar we wel vaker ingredienten bestellen is [https://www.unibrew-nederland.nl Unibrew].

Ingrediënten als mout, hop, gist en andere toevoegingen bestellen we over het algemeen bij [http://www.brouwmarkt.nl Brouwmarkt], [https://www.unibrew-nederland.nl Unibrew] of [http://www.brouwland.nl Brouwland]. Over het algemeen is Brouwmarkt wat goedkoper, maar sommige dingen hebben ze daar helaas niet. Kijk voor je gaat bestellen wel even of er niet toevallig ingrediënten over zijn die jij ook kunt gebruiken. Ook is het handig om bestellingen van verschillende brouwsessies te combineren indien mogelijk. Mocht je er tijdens het brouwen achter komen dat je iets mist of gaat bijvoorbeeld je hydrometer stuk? Bij drogisterij Papillon [http://www.drogisterij-papillon.nl/] hebben ze ook enkele basis-brouwspullen.

Gist

2025-02-23T21:22:16Z

Brendan:

{{Brouwingrediënten/Inhoud}}

=Informatie=

Gist is een eencellig organisme dat behoort tot de schimmels. Er zijn meer dan 500 gistsoorten met in elke soort duizenden verschillende stammen. Brouwersgist is van het geslacht Saccharomyces dat ‘suikerschimmel’ betekent. Er zijn twee soorten biergist: S. cerevisiae (‘ale gist’/bovengistend) en S. pastorianus (‘lager gist’/ondergistend).

Het gist gebruikt suikers als bron van voeding. Sommige suikers zijn makkelijker te vergisten dan andere. In volgorde van makkelijk naar moeilijk: glucose, fructose, sucrose, maltose en dan maltotriose. De meeste suikers in de wort zijn maltose, met in mindere mate glucose en maltotriose. Door het maischschema wordt bepaald welke suikers in de wort komen.

Vaak kan het juiste gist uitzoeken lastig zijn, maar de site [https://wyeastlab.com/yeast-cultures/beer/ wyeastlab] kan soms helpen met het vinden van het juiste gist.

=Gistsoorten=

Hier wordt bedoeld in welke vorm het gist wordt toegevoegd aan de wort.

====Vloeibare gisten====

Gistproducent Wyeast maakt vloeibare gisten in een smackpack. Deze gisten moet je in de koelkast bewaren. Haal het gist een paar uur voor gebruik uit de koelkast en druk op de verpakking. Hierdoor gaat het zakje met wortextract dat in de verpakking zit kapot en wordt het gist gevoed. Bij kamertemperatuur gaat de verpakking bol staan en kan het worden toegevoegd aan de wort.

Het gist is genoeg voor een hoeveelheid wort van 20 tot 25 liter. Het grote voordeel van deze gistsoort is dat het gist al actief is voordat het wordt toegevoegd aan de wort. Het gist heeft dus al genoeg voeding wat zorgt voor een betere smaak en de vergisting komt sneller op gang wat de smaak verbeterd en de kans op infecties verkleind.

Onze ervaringen met deze gistsoort zijn erg goed, maar het is wel duur. Een smackpack kost minimaal €7. Een ander nadeel is dat de verpakking in de koelkast bewaard moet worden en maximaal 6 maanden houdbaar is.

====Korrelgisten====

Er zijn verschillende producenten die korrelgist maken. Bekende merken zijn Fermentis en Brewferm. Met beiden hebben wij gebrouwen en zijn de ervaringen goed. Sommige gisten kunnen meteen aan de wort worden toegevoegd, andere moeten eerst worden geactiveerd in warm water. Kijk dus voor gebruik op de verpakking/website.

Het gist is meestal genoeg voor 20 tot 25 liter wordt. Uit experimenten blijkt dat het langer duurt voordat de vergisting opgang komt dan bij een vloeibaar gist en dat het langer duurt voordat het eind-SG is bereikt. Dit hoeft op zich niet slecht te zijn, maar brengt wel meer risico's met zich mee.

De voordelen van dit gist zijn de lange houdbaarheid en lage prijs. Een zakje korrelgist kost €1,5 tot €3. Ook met deze gistsoort hebben wij goede ervaringen.

====Eigen gisten====

Het is niet altijd nodig om een nieuw gist te kopen voor een nieuw bier. Je kunt ook een oud gist hergebruiken. Je kunt een gist op de volgende manieren verkrijgen:
* Gistslurry van een vorige batch bier
* Opkweken van gist uit een (commercieel) bierflesje

Alleen met het gebruik van een gistslurry op basis van Wyeast hebben we ervaring en dat ging op zich goed. Dit is toen gebruikt voor 5 liter wort. Voor het gebruik bij een grote hoeveelheid wort moet, net als bij gebruik van gist uit een flesje, eerst een giststarter worden gemaakt.

=Gisttypes=

Hiermee wordt het type gist bedoeld, dit kan voorkomen in alle hiervoor genoemde gistsoorten.

====Ondergist====

Ondergist word gebruikt voor ondergistende bieren, zoals lagers en pils, maar ook [[Bier Stijlen#Bock bier | bockbier]].
Ondergist werkt vaak het best tussen de 5-12 graden, ondergisting duurt vaak ook wat langer dan bovengisting en geeft vaak een iets minder uitgesproken smaak.

====Bovengist====

====Eigenschappen====

Bier Brouwen Presentatie

2024-11-27T11:29:02Z

Brendan:

Hier valt de Presentatie van Pieter van der Wilt (zomer 2024) over het brouwen van bier te bekijken. 
Voor onze leden valt de presentatie ook op de [https://drive.google.com/drive/folders/19ckFJPFSrS2XL2IT86CwWTeqfzW2Zzvf drive] te vinden

[[File:ik_wil_geen_regels-01.png | slide 01]]
[[File:ik_wil_geen_regels-02.png | slide 02]]
[[File:ik_wil_geen_regels-03.png | slide 03]]
[[File:ik_wil_geen_regels-04.png | slide 04]]
[[File:ik_wil_geen_regels-05.png | slide 05]]
[[File:ik_wil_geen_regels-06.png | slide 06]]
[[File:ik_wil_geen_regels-07.png | slide 07]]
[[File:ik_wil_geen_regels-08.png | slide 08]]
[[File:ik_wil_geen_regels-09.png | slide 09]]
[[File:ik_wil_geen_regels-10.png | slide 10]]
[[File:ik_wil_geen_regels-11.png | slide 11]]
[[File:ik_wil_geen_regels-12.png | slide 12]]
[[File:ik_wil_geen_regels-13.png | slide 13]]
[[File:ik_wil_geen_regels-14.png | slide 14]]
[[File:ik_wil_geen_regels-15.png | slide 15]]
[[File:ik_wil_geen_regels-16.png | slide 16]]
[[File:ik_wil_geen_regels-17.png | slide 17]]
[[File:ik_wil_geen_regels-18.png | slide 18]]
[[File:ik_wil_geen_regels-19.png | slide 19]]
[[File:ik_wil_geen_regels-20.png | slide 20]]

Receptenhandleiding

2024-11-27T11:26:14Z

Brendan:

Deze pagina legt je uit wat een recept precies moet bevatten, hoe je er zelf een kan maken en waar je op moet letten bij bestaande recepten. 
''Wist je dat er ook ooit een recepten maak presentatie was'', vind hem [[Bier_Brouwen_Presentatie | hier]]

Ongeacht of je een bestaand recept gaat gebruiken of er zelf een gaat maken, vragen we je om een kopie te maken van de [[Brouwtemplate]] en deze in te vullen voor jouw brouwsessie.

== Wat is een bierrecept? ==

Een bierrecept bevat de volgende onderdelen:

* Ingrediëntenlijst
* Maisschema
* Spoelinstructies
* Kookschema

==== Ingrediëntenlijst ====

De ingrediëntenlijst is een volledige lijst van alle [[Brouwingrediënten | ingrediënten]] die in je bier gaan, inclusief de totale hoeveelheid.
In de meeste gevallen staan hier op z'n minst de volgende ingrediënten op:

* [[Mout#Soorten mout | Mout]](soorten)
* [[Hop]](soorten)
* [[Gist]]
* [[Kruiden]] en andere toevoegingen (indien van toepassing)

==== Maisschema ====

Om er voor te zorgen dat de juiste (hoeveelheden) suikers vrijkomen tijdens het [[Maischen|maischen]], is het belangrijk om het maisschema helder uit te schrijven. Als je met de Brouwketel brouwt, heb je alle tijd om dit schema rustig in te voeren. Als je met pannen brouwt, moet je dit schema paraat hebben omdat de timing soms best nauw kan luisteren.
Ongeacht hoe je brouwt; het maisschema heeft grote invloed op de smaak van je bier. Zorg dat je het goed documenteert zodat je ook later, tijdens het proeven, kan achterhalen hoe de smaak van je bier tot stand is gekomen.

Schrijf voor elke stap in het maisschema op:
* De temperatuur
* Hoe lang deze temperatuur aangehouden moet worden.

==== Spoelinstructie ====

De spoelinstructie kan op 2 manieren omschreven worden:
* Het te gebruiken aantal liters spoelwater;
* Of, het gewenste SG van de wort voor het gekookt wordt.

Dit is dus vrij simpel, maar wel belangrijk om te documenteren. Dit kan namelijk belangrijke informatie zijn wanneer je uiteindelijke SG niet uit komt zoals gepland.

==== Kookschema ====

Het kookschema geeft een overzicht van de ingrediënten die meegekookt moeten worden, zoals de hop en eventuele kruiden. Verschillende ingrediënten, maar ook de bitterhop of aromahop hebben verschillende kooktijden. Dit betekent dat je zelf op het juiste moment tijdens het [[koken]] de juiste ingrediënten moet toevoegen aan de kokende wort. Voor sommige ingrediënten luistert de kooktijd best nauw, dus zorg ervoor dat je het kookschema paraat hebt tijdens het brouwen. In het schema staat op elke regel (op volgorde van toevoegen):

* Het ingrediënt en de hoeveelheid
* De kooktijd
* Tip: zodra het ingrediënt wat het langste moet koken de pan in is gegaan, kan je de exacte tijd waarop de volgende ingrediënten toegevoegd worden uitgrekenen. Schrijf dit tijdens het brouwen bij het kookschema.

Het kookschema heeft, net als het maisschema, grote invloed op de smaak van je bier. Documenteer het dus goed zodat je later, tijdens het proeven, kan achterhalen waar de smaak van je bier uit opgebouwd is.

== Een bestaand recept gebruiken ==

De meeste brouwers zijn ooit begonnen door simpelweg een bestaand recept te gebruiken. Ook kan het handig zijn een bestaand recept te pakken als je een specifiek bier wilt namaken, of als je vooral je tijd wil steken in het proces na het brouwen (bijv. dry-hoppen, ijsbocken, etc).

Online zijn veel goede recepten te vinden, zelfs van bieren die bijvoorbeeld in de prijzen zijn gevallen op het Open Nederlands Kampioenschap (ONK) Bierbrouwen:

* [https://www.hobbybrouwen.nl/forum/index.php#c7 Hobbybrouwen.nl > Recepten]
* [https://www.twortwat.nl/recepten Amateurbierbrouwvereniging 't Wort Wat! > Recepten]
* [https://www.roerstok.nl/recepten?_=248 Amateur Bierbrouwers Vereniging Tilburg "De Roerstok" > Recepten]
* Onze [https://drive.google.com/drive/folders/0B5HxrlQzV30zaXdnUFBfeWpoU0k Google Drive]

Let bij het kiezen van een bestaand recept er altijd op dat het alle relevante onderdelen bevat, zoals hierboven omschreven. 
Ook kan je vaak de Hop of het Mout wel voor een soortgelijke hop of mout vervangen als je de gevraagde niet kan kopen.

== Zelf samenstellen: op basis van bestaande recepten ==

Het leukste is natuurlijk als je je jouw bier ook echt "jouw" bier kan noemen, op basis van jouw recept. Veel brouwers uit het BBG doen dit simpelweg door recepten te combineren. Kies een aantal recepten uit de links hierboven en combineer de ingrediënten en schema's als volgt. Dit is geen exacte wetenschap, maar zolang je binnen de marges van de originele recepten blijft, kan er niet zo veel fout gaan.

==== Ingrediënten ====
Kies de moutsoorten, hopsoorten en kruiden van de recepten die je aanspreken. Het is goed om je hierbij in te lezen op deze specifieke ingrediënten en welk effect ze hebben op het bier.

Let wel op:

* Zorg dat de ''storting'' van de mout (hoeveelheid mout per liter maischwater) ongeveer binnen de waardes van de originele recepten blijft. Een lagere storting zorgt voor een lichter bier (in kleur, smaak en alcohol); te licht kan voor zorgen dat je bier mislukt. Een hogere storting zorgt voor een zwaarder/donkerder bier.
* Zorgt dat de [[Mout#Diastatische kracht | Diastatische kracht]] niet te laag is. Dit doe je door genoeg [[Mout#Pils mout | Pilsmout]], [[Mout#Vienna mout |Vienna]]/[[Mout#Munich mout | Munichmout]], [[Mout#Tarwe mout | tarwemout]] of [[Mout#rogge mout| roggemout]] ongeveer in je recept te behouden.
* Zorg er voor dat de hoeveelheid hop binnen de waardes van de originele recepten blijft, net als de kooktijden. Meer [[hop]] zorgt voor meer aroma of bitterheid, langere kooktijd zorgt altijd voor meer bitterheid.
Zorg er dus ook voor dat je over het algemeen de aroma hops (kortkokend of dryhopping) vervangt door andere aroma hops en dat je je bitter hops vervangt door andere bitter hops (tenzij je juist de een of de ander meer wilt benadrukken).
* Denk goed na over welke gist je kiest, deze heeft vaak grote invloed op de smaak van je bier en brengt vaak het "karakter" naar boven wat in recepten omschreven wordt.

== Zelf samenstellen: BrewFather ==

Wil je écht je eigen recept maken, helemaal vanaf de basis? Dat kan ook! Hier heb je alleen wel brouwervaring voor nodig (of iemand die die brouwervaring heeft):

* '''Mout''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende moutsoorten (kleur, smaak, mondgevoel, etc) en hun hoeveelheden.
* '''Hop''': Je moet ervaring hebben met het effect van verschillende hopsoorten, hun alfazuurgehalte (aroma, bitterheid, etc), hun hoeveelheden en kooktijden.

=== BrewFather ===
[[Bestand:1-ReceptType.jpg|250px|miniatuur|rechts|Brewfather na het kiezen van een bierstijl]]
In de begindagen van het BBG gebruikten we [https://www.brouwvisie.nl/ BrouwVisie]. Tegenwoordig gebruiken de meeste brouwers [https://brewfather.app/ BrewFather]; dit heeft zowel een mobiele app als een web interface.

# Maak een gratis account aan.
# Maak een nieuw recept aan en kies de bierstijl.
Op basis van de bierstijl laat BrewFather je zien in hoeverre jouw recept de gewenste waardes ([[Mout#EBC | EBC]], [[Hop#IBU | IBU]], alcohol, etc) oplevert voor deze bierstijl.

==== Vergistbare Producten ====

In deze sectie voeg je alle mouten en eventuele extra suiker toe aan je recept. Brewfather bevat standaard veel soorten mout om uit te kiezen, maar het kan zijn dat de mout die je gaat bestellen net anders is. Zoek dus eerst de moutsoorten op die je wil gaan bestellen in de betreffende webshop. Kies deze moutsoorten in BrewFather, of vul zelf de naam, EBC en soort mout in.

Begin met een richtgewicht van elk ingrediënt, bijvoorbeeld op basis van een standaard recept, en stel daarna de hoeveelheden bij. Bijvoorbeeld:

* Verander de hoeveelheid pilsmout / tarwemout om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken. Dit heeft ook effect op het EBC.
* Verander de hoeveelheid cara mout / chocolademout om het gewenste EBC te bereiken in geval van een donker bier.
* Verander de hoeveelheid toegevoegde suiker om het gewenste SG / FG / ABV te bereiken zonder het EBC aan te passen, of zonder de storting te verhogen.
* etc...

Let op: aan het einde moet wellicht nog het maisschema aanpassen aan het recept. Dit heeft nog effect op het SG, FG en ABV, maar niet op het EBC.

<gallery>
2-Mout.jpg|Het toevoegen van Pilsmout.
3-Mout.jpg|Het toevoegen van tarwemout.
4-MoutOverzicht.jpg|Overzicht van vergistbare producten.
</gallery>

==== Hop-producten ====

Voeg de hopsoorten toe. Hier geldt hetzelfde als bij de mout: BrewFather bevat een grote verzameling aan hopsoorten, maar controleer of het alfazuur overeenkomt met wat in de webshop staat vermeld; dit kan namelijk per oogst verschillen.

Pas de hoeveelheid en kooktijden aan om het gewenste IBU te bereiken.

<gallery>
5-Hop.jpg|Het toevoegen van Hallertauer hop.
6-HopOverzicht.jpg|Het hopoverzicht met kooktijden.
</gallery>

==== Gist ====

Voeg de gist toe die je wil gebruiken. Verschillende soorten gist kunnen een specifiek karakter aan het bier geven of de smaak van sommige ingrediënten versterken. Kies dus het gist wat goed past bij je bierstijl.

Een Weihenstephaner weizen gist gebruiken voor je Baltic Porter kan... Maar dan smaakt het wel naar snoepbanaantjes...

==== Maisschema ====
[[Bestand:7-Maisschema.jpg|miniatuur]]

In het maisschema vul je exact in hoe je gaat [[Maischen|maischen]]. Hoewel je een complete [[Beslagmeester|meesterproef]] kan weiden aan hoe maischen precies in z'n werk gaat, komt het in de basis neer op de volgende vuistregels:

* De eiwitstop (50-52 °C) is tegenwoordig nauwelijks meer nodig. Als je een extra stevige schuimkraag wil kan je deze alsnog overwegen.
* Doe minstens 20 minuten een β-amylasestop (60-62 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een droger bier met meer alcohol.
* Doe minstens 20 minuten een α-amylasestop (70-72 °C). 30-40 minuten is vrij gangbaar. Een langere stop zorgt voor een zoeter bier.
* Maisch altijd af op 78 °C. Dit garandeerd dat bovenstaande amylase processen gestopt worden en daarnaast zorgt een hogere temperatuur van het beslag voor een hogere viscositeit, wat voor minder verstopping tijdens het filteren zorgt.

Met andere woorden, een maisschema maak je simpelweg door:

# Een standaard maisschema te pakken in BrewFather
# De rusttijd op 60-62 °C te tweaken zodat je het juiste ABV krijgt
# De russtijd op 70-72 °C te tweaken zodat je het juiste FG (eind-SG) krijgt.

Bij vragen: Roy is onze [[Beslagmeester|beslagmeester]] en kan je altijd bereiken voor vragen over het maischen.

==== Controle ====

In principe is je recept nu compleet. Controleer nog wel even het volgende:

* Helemaal onderaan je recept staat nu het maischvolume (maischwater + graan). Als je met de brouwketel brouwt, moet dit niet meer dan 40 liter zijn. Als je met de pannen brouwt mag dit maximaal 50 liter zijn.
* Controleer nog een laatste keer alle resulterende waardes van je recept. Het is niet erg als je niet binnen de standaardwaarden van de bierstijl valt, als je maar begrijpt wat dit betekent.

Bier Brouwen Presentatie

2024-11-27T11:22:16Z

Brendan: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Hier valt de Presentatie van Pieter van der Wilt (zomer 2024) over het brouwen van bier te bekijken. slide 01 slide 02 slide 03 slide 04 slide 05 slide 06 slide 07 File:ik_wil_geen_regels-08.png | slide...'

Hier valt de Presentatie van Pieter van der Wilt (zomer 2024) over het brouwen van bier te bekijken.

[[File:ik_wil_geen_regels-01.png | slide 01]]
[[File:ik_wil_geen_regels-02.png | slide 02]]
[[File:ik_wil_geen_regels-03.png | slide 03]]
[[File:ik_wil_geen_regels-04.png | slide 04]]
[[File:ik_wil_geen_regels-05.png | slide 05]]
[[File:ik_wil_geen_regels-06.png | slide 06]]
[[File:ik_wil_geen_regels-07.png | slide 07]]
[[File:ik_wil_geen_regels-08.png | slide 08]]
[[File:ik_wil_geen_regels-09.png | slide 09]]
[[File:ik_wil_geen_regels-10.png | slide 10]]
[[File:ik_wil_geen_regels-11.png | slide 11]]
[[File:ik_wil_geen_regels-12.png | slide 12]]
[[File:ik_wil_geen_regels-13.png | slide 13]]
[[File:ik_wil_geen_regels-14.png | slide 14]]
[[File:ik_wil_geen_regels-15.png | slide 15]]
[[File:ik_wil_geen_regels-16.png | slide 16]]
[[File:ik_wil_geen_regels-17.png | slide 17]]
[[File:ik_wil_geen_regels-18.png | slide 18]]
[[File:ik_wil_geen_regels-19.png | slide 19]]
[[File:ik_wil_geen_regels-20.png | slide 20]]

Bestand:Ik wil geen regels-01.png

2024-11-27T11:16:19Z